AB’ye e-ihracatta A.TR belgesi nasıl alınır?
AB’ye e-ihracatta A.TR belgesi, gönderinin şartları karşılaması halinde gümrük işlemleri üzerinden elektronik olarak oluşturulur ve taşıyıcıya aktarılır.
3 Temmuz 2026’da kullanıma sunulan kolaylaştırılmış sistem, 150 avroya kadar AB e-ticaret gönderilerinde A.TR belgesinin otomatik oluşturulmasını hedefler. Uygulamanın fiilî işleyişi, taşıyıcının ve gümrük sisteminin entegrasyonuna bağlıdır.
Bu nedenle satıcının ilk işi, gönderinin 150 avro sınırına girip girmediğini kontrol etmektir. Sınır hesabında hangi bedellerin dikkate alındığını taşıyıcıdan ve güncel gümrük prosedüründen teyit etmek gerekir.
A.TR, ürünün Türk menşeli olduğunu gösteren bir belge değildir. Belge, ürünün Türkiye veya AB’de serbest dolaşımda bulunduğunu ve Gümrük Birliği kapsamındaki ticari ürün şartlarını karşıladığını gösterir.
Her ürün otomatik A.TR kapsamına girmez. Tarım ürünleri, bazı işlenmiş tarım ürünleri, kömür ve çelik ürünleri gibi alanlarda farklı ticaret düzenlemeleri uygulanabilir.
Gönderinin değeri uygun olsa bile ürün grubu, menşe durumu, alıcının ülkesi ve taşıma yöntemi ayrıca incelenmelidir. Otomatik belge, uygun olmayan ürün için istisna oluşturmaz.
Satıcı, sipariş verilerini eksiksiz girerek süreci başlatır. Ürün tanımı, GTİP bilgisi, miktar, değer ve alıcı adresi birbiriyle tutarlı olmalıdır.
Gümrük idaresi veya taşıyıcı ek belge isterse otomatik akış durabilir. Bu durumda manuel belge, ek beyan veya farklı bir ihracat prosedürü gerekebilir.
150 avroya kadar hangi gönderilerde kolaylaştırılmış A.TR kullanılabilir?
Kolaylaştırılmış A.TR, 150 avroya kadar olan ve A.TR şartlarını karşılayan uygun e-ticaret gönderilerinde kullanılabilir.
Bu uygulama, gönderinin AB’deki tüketiciye veya ticari alıcıya ulaştırılmasında kullanılan hızlı kargo ve posta süreçlerini kolaylaştırır. Ancak yalnızca değer sınırına bakmak yeterli değildir.
Gönderinin içeriği, ürünün serbest dolaşım durumu ve alıcının ülkesindeki ithalat kuralları birlikte değerlendirilir. Aynı siparişin farklı paketlere bölünmesi de inceleme gerektirebilir.
Örneğin Türkiye’de serbest dolaşımda bulunan bir ev tekstili ürünü, değer sınırına uyuyorsa kolaylaştırılmış prosedüre uygun olabilir. Buna karşılık ithalat vergileri ödenmemiş bir ürün aynı şekilde değerlendirilmeyebilir.
Ürünün satış fiyatı ile gümrükte kullanılan değer aynı olmayabilir. Kargo, sigorta, indirim ve vergilerin hesaba katılma yöntemi taşıyıcı prosedüründe ayrıca açıklanmalıdır.
Sınırın üzerinde kalan gönderiler için otomatik kolaylaştırılmış A.TR akışı kullanılamaz. Böyle bir gönderide normal ihracat ve gümrük işlemleri uygulanabilir.
Tek siparişte birden fazla ürün varsa toplam ticari değer kontrol edilmelidir. Ürünleri ayrı satırlarla bildirmek, gümrük değerlendirmesini kolaylaştırır.
Gönderi birden fazla AB ülkesinden geçiyorsa son varış ülkesi, transit noktaları ve taşıyıcının beyan yöntemi önem kazanır. Satıcı, sadece Türkiye çıkışını kontrol etmemelidir.
Kolaylaştırılmış A.TR, ürün güvenliği yükümlülüklerini kaldırmaz. Oyuncak, elektronik, makine, kozmetik veya kişisel koruyucu ürünlerde AB mevzuatı ayrıca uygulanır.
A.TR başvurusu için hangi bilgiler ve belgeler hazırlanır?
A.TR sürecinde ürün, gönderici, alıcı ve ticari işlem bilgileri eksiksiz hazırlanır; otomatik sistem bu verilerden yararlanır.
Temel veri setinde satıcının unvanı, adresi, vergi bilgileri, alıcının adı ve adresi, ürün açıklaması, miktarı, birim değeri ve toplam değer bulunur.
Ürün açıklaması, “tekstil” veya “aksesuar” gibi genel ifadelerle sınırlı kalmamalıdır. Ürünün kullanım amacı ve ayırt edici niteliği yazılmalıdır.
Örneğin “kadın pamuklu gömlek” ifadesi, “ürün” ifadesinden daha açıklayıcıdır. Elektronik üründe marka, model ve temel teknik tanım da eklenmelidir.
GTİP numarası biliniyorsa doğru şekilde girilmelidir. Emin olunmayan bir GTİP numarası tahmin edilmemeli, gümrük müşaviri veya yetkili taşıyıcıyla doğrulanmalıdır.
Fatura veya e-arşiv fatura bilgileri, taşıma belgesi ve sipariş kaydı birbiriyle uyumlu olmalıdır. Faturadaki toplam değer ile taşıyıcı sistemindeki değer farklı olmamalıdır.
Ürünün serbest dolaşım statüsünü gösteren satın alma faturaları, ithalat beyannamesi veya stok kayıtları bazı durumlarda istenebilir. Bu belgeler her gönderide fiziksel olarak sunulmayabilir.
Otomatik sistem devreye girse bile satıcının kayıt saklama sorumluluğu devam eder. Fatura, sipariş, ödeme ve stok kayıtları şirketin belge saklama politikasına göre korunmalıdır.
Yanlış: “A.TR otomatik oluşuyorsa ürün bilgisini kısa yazmak yeterlidir.” Doğru: “Otomasyon, eksik veya hatalı beyanı düzeltmez; ürün verisi taşıyıcıya eksiksiz aktarılır.”
Özellikle aynı SKU farklı varyantlarla satılıyorsa renk, beden ve model bilgileri ayrıştırılmalıdır. Bu ayrım, iade ve gümrük incelemesinde de işe yarar.
Kolaylaştırılmış A.TR başvurusu hangi adımlarla yapılır?
Başvuru, siparişin uygunluğunu kontrol etmek, verileri taşıyıcı sistemine aktarmak ve oluşan belgeyi gönderiyle eşleştirmek adımlarıyla yapılır.
- Gönderinin AB ülkesine gittiğini ve 150 avro sınırına uyduğunu kontrol edin.
- Ürünün A.TR kapsamındaki serbest dolaşım şartlarını ve ürün grubunu inceleyin.
- Fatura, ürün açıklaması, miktar, değer ve alıcı bilgilerini hazırlayın.
- Taşıyıcının e-ihracat panelinde A.TR veya kolaylaştırılmış A.TR seçeneğini işaretleyin.
- Girilen bilgileri fatura ve sipariş kaydıyla karşılaştırın.
- Otomatik oluşturulan belge numarasını veya elektronik kayıt bilgisini saklayın.
- Taşıma etiketinin, fatura bilgilerinin ve A.TR kaydının aynı gönderiye ait olduğunu kontrol edin.
Bu adımların ekran adları taşıyıcıya göre değişebilir. Bazı firmalar bilgileri e-ticaret panelinden alır, bazıları ise ayrı bir gönderi ekranı kullanır.
Satıcının panelinde A.TR seçeneği görünmüyorsa gönderi otomatik olarak uygun değildir anlamına gelmez. Taşıyıcının destek biriminden entegrasyon kapsamı ve manuel işlem seçeneği öğrenilmelidir.
Belge oluşturulduktan sonra kargo etiketindeki takip numarasıyla eşleştirme yapılmalıdır. Yanlış takip numarasıyla gönderilen belge, doğru ürün için kullanılamaz.
Bir siparişin birkaç pakete ayrılması halinde her paket için belge bağlantısı ayrıca kontrol edilmelidir. Paket bazlı sistemlerde tek belge numarasının tüm paketlere yazılması hata yaratabilir.
İhracat kayıtlarında belge oluşturma zamanı, taşıyıcı referansı ve gönderi numarası tutulmalıdır. Bu kayıtlar sonradan yapılan incelemelerde işlem zincirini açıklamaya yardımcı olur.
Otomatik akış hata verirse aynı bilgileri tekrar tekrar göndermek yerine hata kodu incelenmelidir. GTİP, ülke, değer veya ürün grubu kaynaklı sorunlar farklı çözüm gerektirir.
A.TR belgesi otomatik oluşunca satıcının sorumluluğu biter mi?
Hayır, A.TR belgesinin otomatik oluşması satıcının doğru beyan ve belge saklama sorumluluğunu sona erdirmez.
Otomasyon yalnızca belirli veriler üzerinden belge üretimini hızlandırır. Sisteme yanlış ürün değeri, eksik açıklama veya hatalı gönderici bilgisi girilirse belge de yanlış hazırlanabilir.
Satıcı, belge üzerindeki ürün kapsamının faturayla uyumlu olduğunu kontrol etmelidir. Belgeye dâhil olmayan ürünler aynı pakette bulunuyorsa taşıyıcıya bilgi verilmelidir.
Gümrük idaresi sonradan belge ve işlem kayıtlarını isteyebilir. Bu nedenle satış faturası, sipariş ekranı, ödeme kaydı ve taşıma bilgisi birlikte saklanmalıdır.
Serbest dolaşım iddiası, ürünün Türkiye’de satılmış olmasına tek başına dayanmaz. Ürünün ithalat ve gümrük statüsü gerektiğinde ticari kayıtlarla açıklanabilmelidir.
Örneğin Türkiye’de bulunan bir ürünün daha önce geçici ithalat rejimiyle getirilmiş olması, doğrudan serbest dolaşımda olduğu anlamına gelmeyebilir.
İade edilen ürünlerde de ilk ihracatın A.TR bilgisi önem taşıyabilir. İade politikası hazırlanırken taşıma, vergi ve yeniden ithalat etkileri ayrıca incelenmelidir.
Alıcıya sunulan teslimat süresi de gümrük işlemlerini hesaba katmalıdır. Bu konuda e-ticarette teslimat süresinin nasıl yazılması gerektiği ayrıca kontrol edilebilir.
Satıcı, belgeyi oluşturduktan sonra ürünün AB’deki tüketici mevzuatına uyumunu da değerlendirmelidir. A.TR, CE, etiketleme veya teknik dosya şartlarının yerine geçmez.
A.TR belgesi gümrük vergisini ve kargo maliyetini nasıl etkiler?
A.TR belgesi, uygun ürünlerde gümrük vergisi uygulamasını etkileyebilir; ancak toplam teslimat maliyetini tek başına belirlemez.
AB’ye gönderide oluşabilecek maliyetler ürünün gümrük statüsüne, ithalat vergilerine, KDV uygulamasına, taşıyıcı ücretine ve işlem modeline göre değişir.
150 avro sınırı, kolaylaştırılmış belge prosedürünün kapsamını belirler. Bu sınır, her ürünün tüm ithalat vergilerinden veya tüketiciye yansıyabilecek masraflardan otomatik olarak muaf olduğu anlamına gelmez.
Satıcı birim ekonomi hesabında ürün maliyetini, paketleme giderini, çıkış kargo ücretini, iade maliyetini ve olası gümrük işlem bedelini ayrı satırlarda izlemelidir.
Taşıyıcının DDP veya DAP gibi teslim şekilleri, masrafın kimin tarafından karşılanacağını değiştirir. Sipariş ekranında alıcıya sunulan teslim şekli fatura ve taşıma kaydıyla uyumlu olmalıdır.
| Kontrol alanı | Satıcının kontrolü | Kontrol edilmezse olası sonuç |
|---|---|---|
| Gönderi değeri | 150 avro sınırını ve hesaplama yöntemini teyit etmek | Kolaylaştırılmış akışın kullanılamaması |
| Ürün statüsü | Serbest dolaşım ve ürün grubunu doğrulamak | Belgenin reddedilmesi veya ek inceleme |
| Fatura verisi | Değer, miktar ve açıklamayı eşleştirmek | Gümrükte veri tutarsızlığı |
| Teslim şekli | Vergi ve masraf sorumluluğunu açık yazmak | Alıcıda beklenmeyen ödeme |
| Takip numarası | Belgeyi doğru paketle eşleştirmek | Belgenin gönderiyle ilişkilendirilememesi |
Kesin maliyet, ürünün GTİP numarası ve varış ülkesindeki uygulama üzerinden hesaplanmalıdır. Genel bir yüzde kullanmak, ürün grupları arasındaki farkı gizler.
Bu nedenle kârlılık hesabında A.TR’nin sağladığı muhtemel avantaj, taşıyıcıdan alınan güncel işlem bedeliyle birlikte modellenmelidir.
A.TR ile menşe belgesi ve CE belgesi arasındaki fark nedir?
A.TR, serbest dolaşım durumunu gösterir; menşe belgesi ürünün hangi ülkede üretildiğini, CE ise belirli ürünlerde teknik uygunluğu ifade eder.
Bu üç belge aynı amaca hizmet etmez. A.TR, Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği kapsamındaki gümrük işlemleriyle ilgilidir.
Menşe kuralları, ürünün üretiminde kullanılan girdiler ve gerçekleştirilen işlemler üzerinden değerlendirilir. Türkiye’de satılan veya depolanan her ürün otomatik olarak Türk menşeli sayılmaz.
CE işareti ise ürünün ilgili Avrupa Birliği teknik mevzuatındaki şartları karşıladığını gösterebilir. CE kullanımı, ürün grubuna göre uygunluk değerlendirmesi ve teknik dosya gerektirebilir.
Ürün sayfasında teknik bilgi sunan satıcılar, ürün sayfasında CE işaretinin nasıl gösterileceğini ayrıca incelemelidir.
GÜBİS kaydı da A.TR’nin alternatifi değildir. GÜBİS, güvensiz ürün bildirimlerini takip etmek için kullanılan bir kaynaktır. Ürün güvenliği kontrolü için GÜBİS’te ürün güvenliğinin nasıl kontrol edildiği incelenebilir.
Yanlış: “A.TR belgesi varsa ürün AB’de satılabilir.” Doğru: “A.TR gümrük statüsünü destekler; ürün güvenliği, etiketleme ve tüketici mevzuatı ayrıca karşılanır.”
Örneğin bir elektronik cihazda A.TR bulunması, elektrik güvenliği veya elektromanyetik uyumluluk şartlarını ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde kozmetik ürünlerde içerik ve bildirim yükümlülükleri devam eder.
Satıcı, ürün dosyasında A.TR, menşe, fatura ve uygunluk belgelerini ayrı başlıklarla saklamalıdır. Belgeleri tek dosyada toplamak, hangi belgenin hangi amacı taşıdığını belirsizleştirebilir.
Hangi durumlarda otomatik A.TR kullanılmamalıdır?
Gönderi değer sınırını aşıyorsa, ürün A.TR kapsamına girmiyorsa veya serbest dolaşım kanıtı yoksa otomatik A.TR kullanılmamalıdır.
İlk risk, ürünün yanlış sınıflandırılmasıdır. Ürün tanımını değiştirmek veya değeri bölmek, gümrük kontrolünü ortadan kaldırmaz ve sonradan daha ciddi sorunlara yol açabilir.
İkinci risk, siparişi yapay biçimde küçük paketlere ayırmaktır. Aynı alıcıya, aynı tarihte ve aynı ticari işlem kapsamında gönderilen paketler birlikte değerlendirilebilir.
Üçüncü risk, kısıtlı veya özel izin gerektiren ürünlerdir. Gıda, ilaç, kozmetik, batarya, kimyasal madde ve bazı elektronik ürünlerde taşıyıcı kısıtları bulunabilir.
Dördüncü risk, ürünün geçici ihracat, onarım, numune veya fuar amacıyla gönderilmesidir. Bu işlemler normal tüketici satışı prosedüründen farklı olabilir.
Beşinci risk, alıcının ticari ithalat yapmasıdır. B2B siparişte alıcının EORI bilgisi, ithalatçı rolü ve gümrük temsilcisi ayrıca kontrol edilmelidir.
Ürün mevzuatı konusunda e-ihracatta basitleştirilmiş gümrük uygulamasının güncel durumunu da kontrol etmek gerekir. Prosedürler, gönderi türüne göre değişebilir.
Ürün yenilenmişse, satış modelinin ve ürün açıklamasının açık yazılması gerekir. Yenilenmiş televizyon satışı gibi özel örneklerde yenilenmiş üründe televizyon satışına ilişkin kurallar ayrıca değerlendirilmelidir.
Taşıyıcı otomatik A.TR seçeneğini sunuyor diye her siparişte bu seçeneği işaretlemek doğru değildir. Sistem uygunluk kontrolü yapabilir, fakat ticari gerçeği satıcı beyan eder.
A.TR gönderiminden önce hangi kontrol listesi kullanılmalı?
Gönderimden önce değer, ürün, belge, taşıyıcı ve alıcı bilgileri beş ayrı başlıkta kontrol edilmelidir.
- Gönderinin varış ülkesi AB üyesi mi?
- Gönderi değeri, kullanılan hesaplama yöntemine göre 150 avro sınırına uyuyor mu?
- Ürün, A.TR kapsamındaki serbest dolaşım şartlarını karşılıyor mu?
- Ürün açıklaması, miktarı ve GTİP bilgisi gerçeği yansıtıyor mu?
- Fatura değeri, ödeme kaydı ve taşıyıcı panelindeki değer aynı mı?
- Alıcının adı, adresi ve telefon bilgisi eksiksiz mi?
- Ürün için CE, etiketleme, güvenlik veya özel izin şartı var mı?
- A.TR belgesi doğru takip numarasıyla eşleşti mi?
- Teslim şekli ve masraf sorumluluğu alıcıya açıklandı mı?
- Fatura, sipariş, stok ve taşıma kayıtları saklandı mı?
Bu listeyi her siparişte manuel kullanmak zor olabilir. Düzenli gönderim yapan işletmeler, e-ticaret panelinde zorunlu alanlar ve otomatik doğrulama kuralları oluşturabilir.
Örneğin 150 avro üstü değer girildiğinde A.TR seçeneğini kapatmak, eksik ürün açıklamasında gönderiyi bekletmek mümkündür. Bu kurallar, insan hatasını azaltır.
Kontrol listesi yalnızca ihracat ekibi tarafından kullanılmamalıdır. Ürün, finans, müşteri hizmetleri ve kargo ekipleri aynı veri tanımını kullanmalıdır.
Ürün açıklaması müşteri panelinde farklı, faturada farklı ve kargo sisteminde farklı yazılıyorsa otomatik belge süreci güvenilir çalışmaz.
İşletme ayrıca ayda bir örneklem kontrolü yapabilir. Örneğin tamamlanan gönderiler arasından seçilen kayıtlar, fatura, A.TR bilgisi ve takip numarasıyla karşılaştırılabilir.
Hatalar yalnızca belge oluşmadan önce değil, teslimattan sonra da izlenmelidir. Gümrükte bekleme, ek ücret veya iade oranı artıyorsa süreçteki veri noktası bulunmalıdır.
AB’ye satış yapan marka A.TR sürecini nasıl yönetmelidir?
AB’ye satış yapan marka, A.TR sürecini tek bir belge işlemi olarak değil, siparişten teslimata uzanan veri akışı olarak yönetmelidir.
İlk aşamada ürün kataloğunda her SKU için ürün adı, GTİP, menşe veya serbest dolaşım bilgisi, ağırlık ve mevzuat notu tutulmalıdır.
İkinci aşamada e-ticaret platformu ile taşıyıcı panelindeki alanlar eşleştirilmelidir. Platform değişikliği planlanıyorsa entegrasyonun A.TR ve gümrük verilerini taşıyıp taşımadığı test edilmelidir.
Bu değerlendirmede İkas ve T-Soft e-ticaret platformu karşılaştırmasındaki gibi yalnızca tasarım özelliklerine değil, operasyonel veri akışına da bakılmalıdır.
Üçüncü aşamada gönderi türleri ayrılmalıdır. Tüketici siparişi, B2B sipariş, numune, iade ve onarım gönderisi aynı kural setiyle yönetilmemelidir.
Dördüncü aşamada istisna prosedürü yazılmalıdır. A.TR oluşturulamayan gönderide kim karar verecek, hangi belge istenecek ve alıcıya ne zaman bilgi verilecek açıkça belirlenmelidir.
Beşinci aşamada performans ölçülmelidir. Takip edilebilecek göstergeler arasında belge hata oranı, gümrükte bekleyen paket sayısı, ek işlem süresi ve iade nedeniyle oluşan maliyet bulunur.
Bu göstergeler için hazır bir sektör ortalaması kullanmak yerine işletmenin son dönem kayıtlarından başlangıç değeri oluşturulmalıdır. Ardından taşıyıcı veya süreç değişikliğinin etkisi karşılaştırılabilir.
A.TR otomasyonu, doğru kurulmuş veri düzeninde hız kazandırır. Ancak yanlış ürün bilgisi, hatalı değer veya eksik mevzuat kontrolü varsa otomasyon sorunu büyütebilir.
İlgili Yazılar
Sık Sorulan Sorular
A.TR belgesi nedir?
A.TR, ürünün Türkiye veya AB’de serbest dolaşımda bulunduğunu gösteren gümrük belgesidir. Ürünün Türk menşeli olduğunu tek başına kanıtlamaz.
150 avroya kadar gönderilerde A.TR otomatik mi oluşturulur?
3 Temmuz 2026’da kullanıma sunulan kolaylaştırılmış sistem, uygun AB e-ticaret gönderilerinde A.TR’nin otomatik oluşturulmasını sağlar. Taşıyıcı entegrasyonu ve ürün şartları ayrıca kontrol edilmelidir.
A.TR belgesi CE belgesi yerine geçer mi?
Hayır. A.TR gümrük statüsünü gösterir. CE işareti ve teknik uygunluk şartları, ürün grubuna göre ayrıca karşılanır.
150 avro sınırını aşan gönderilerde ne yapılır?
Kolaylaştırılmış otomatik A.TR akışı kullanılamaz. Gönderi için normal ihracat, gümrük ve taşıyıcı prosedürleri uygulanır.
A.TR otomatik oluştuktan sonra hangi kayıtlar saklanmalıdır?
Fatura, sipariş kaydı, ödeme bilgisi, ürün verileri, stok veya serbest dolaşım kanıtı, takip numarası ve belge referansı birlikte saklanmalıdır.