E-ticarette sipariş öncesi ürün, satıcı, fiyat, teslimat, ödeme ve cayma hakkı bilgileri açıkça yazılmalıdır. Bu bilgiler, tüketicinin sipariş vermeden önce kararını değiştirebilmesini sağlamalıdır.
Mesafeli satışlarda temel çerçeveyi 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği oluşturur. Site tasarımında yalnızca sözleşme metnini yayınlamak yeterli değildir.
Bilgiler, ödeme adımından önce kolay görülebilmeli ve anlaşılır yazılmalıdır. Sipariş düğmesinden hemen önce toplam bedel, teslimat masrafı ve ödeme yükümlülüğü ayrıca kontrol edilmelidir.
Sipariş öncesi hangi temel bilgiler gösterilmelidir?
Sipariş öncesi temel bilgiler; ürünün özelliklerini, satıcının kimliğini, toplam fiyatı, teslimat koşullarını, ödeme yöntemlerini ve cayma hakkını kapsamalıdır.
Tüketici, ürünü incelemek için ürün sayfasına dönmek zorunda bırakılmamalıdır. Sepet veya sipariş özeti ekranında ürün adı, varyant, adet, birim fiyat ve ara toplam görünmelidir.
Satıcının ticari unvanı, açık adresi, telefon numarası ve elektronik iletişim adresi de erişilebilir olmalıdır. İşletme bilgileri yalnızca site alt bilgisinde saklanmamalıdır.
Cayma hakkının süresi, kullanım yöntemi ve istisnaları sipariş öncesinde açıklanmalıdır. İade kargo prosedürü, ücretin hangi durumda tüketiciye ait olduğu da ayrıca yazılmalıdır.
Ödeme ekranında vergi, kargo ve diğer zorunlu bedeller ayrı kalemler halinde gösterilmelidir. “Ek ücretler ödeme sırasında hesaplanır” ifadesi tek başına yeterli açıklama sağlamaz.
Yanlış: “Sipariş vererek şartları kabul etmiş olursunuz.” Doğru: “Toplam 1.249 TL ödeme yükümlülüğü doğuracak siparişi onaylıyorsunuz.”
Bu alanların tamamı, mobil görünümde de aynı açıklıkla çalışmalıdır. Mobil ekranda yatay kaydırılan veya kapalı sekmede kalan bilgiler pratikte fark edilmeyebilir.
Ürün açıklamasında hangi bilgiler bulunmalıdır?
Ürün açıklamasında, tüketicinin satın alma kararını etkileyebilecek temel nitelikler doğru ve anlaşılır biçimde belirtilmelidir.
Ürünün adı, modeli, markası, teknik özellikleri, ölçüsü, rengi, materyali ve kullanım koşulları ürüne göre yazılmalıdır. Her ürün için aynı genel açıklamayı kullanmak bilgi eksikliği yaratabilir.
Elektronik üründe kapasite, bağlantı türü, uyumluluk ve garanti bilgileri önemlidir. Tekstil ürününde beden tablosu, kumaş içeriği, kalıp bilgisi ve bakım talimatı daha belirleyicidir.
Görseller, ürünün gerçek niteliğiyle çelişmemelidir. Görselde bulunan aksesuar ürüne dahil değilse bu durum fotoğrafın yanında açıkça belirtilmelidir.
Stok bilgisi de sipariş kararını etkileyen unsurlardandır. “Son birkaç ürün” gibi ifadeler, gerçek stok verisine dayanmadığında yanıltıcı sonuç doğurabilir.
Ürün açıklaması, kampanya koşullarını da doğru yansıtmalıdır. Hediye, ücretsiz kargo veya ek parça vaadi varsa hangi ürünlerde ve hangi şartlarla geçerli olduğu yazılmalıdır.
İndirimli ürünlerde önceki fiyat gösterimi ayrıca dikkat ister. Önceki fiyatın nasıl hesaplanacağı konusunda indirim öncesi fiyat hesaplama kurallarını kontrol etmek gerekir.
Ürün açıklamasındaki teknik bilgi ile sipariş özeti arasında farklılık bulunmamalıdır. Örneğin ürün sayfasında 128 GB yazarken ödeme ekranında 64 GB görünmesi, satış sonrası uyuşmazlık doğurabilir.
Satıcı bilgileri ve iletişim kanalları nasıl yazılmalıdır?
Satıcı bilgileri, tüketicinin işletmeyi tanımlayabileceği ve satış sonrasında ulaşabileceği açıklıkta sunulmalıdır.
Şirketin ticaret unvanı, işletme adı kullanılıyorsa bunun gerçek unvanla ilişkisi, açık adresi ve iletişim kanalları belirtilmelidir. Posta kutusu veya yalnızca sosyal medya hesabı yeterli iletişim bilgisi değildir.
Telefon numarası, e-posta adresi ve gerekiyorsa müşteri hizmetleri çalışma saatleri görünür olmalıdır. Form üzerinden iletişim kuruluyorsa başvurunun takip numarası veya kayıt yöntemi açıklanmalıdır.
Vergi numarası ve ticaret sicil bilgileri, işletmenin kullandığı yasal bilgilendirme alanında tutarlı biçimde yer almalıdır. Bu bilgilerin farklı sayfalarda farklı yazılması güven ve doğrulama sorunu oluşturur.
Aracı platformlarda satıcı bilgisi ayrıca önem kazanır. Pazaryeri işletmecisi ile ürünü satan mağaza aynı taraf olmayabilir. Sipariş ekranında gerçek satıcının kim olduğu anlaşılmalıdır.
Sosyal medya üzerinden alınan siparişlerde de aynı bilgi mantığı geçerlidir. Sosyal medya satışı için mesafeli sözleşme kapsamını ayrıca değerlendirmek gerekir.
Satıcı bilgileri yalnızca sözleşme PDF’inde bulunuyorsa tüketici ödeme öncesinde bunlara ulaşamayabilir. Sipariş özeti veya ödeme ekranında satıcı adı en azından görünür bir bağlantıyla sunulmalıdır.
Adres değişikliği, şirket unvanı değişimi veya müşteri hizmetleri numarası güncellemesi tüm şablonlarda yenilenmelidir. Eski bilgiler, iade ve resmi bildirim süreçlerinde doğrudan sorun çıkarabilir.
Fiyat, vergi ve ek ücretler nasıl gösterilmelidir?
Sipariş öncesi gösterilen toplam bedel, ürün fiyatını, vergileri ve tüketicinin ödemesi gereken zorunlu ek ücretleri içermelidir.
Ürün fiyatı ile kargo bedeli ayrı satırlarda gösterilebilir. Ancak tüketicinin ödeyeceği toplam tutar ayrıca ve belirgin biçimde yazılmalıdır.
Para birimi açıkça belirtilmelidir. “1.000” ifadesi yerine “1.000 TL” veya kullanılan para biriminin açık kodu yazılmalıdır. Taksitli satışlarda peşin fiyat ve toplam taksit tutarı karıştırılmamalıdır.
Ödeme sayfasında ürün adedi değiştiğinde toplam tutar otomatik güncellenmelidir. Güncellenmeyen sepet toplamı, tüketicinin yanlış bedeli onaylamasına neden olabilir.
Ücretsiz kargo koşulu varsa sınır belirtilmelidir. “Ücretsiz kargo” ifadesinin yalnızca belirli şehirlerde, belirli tutarın üzerinde veya belirli ürünlerde geçerli olması gerekiyorsa bu şartlar ödeme öncesinde görünmelidir.
Kapıda ödeme, kurulum, özel paketleme veya hızlı teslimat gibi ek hizmetler seçilebilir olmalıdır. Önceden seçili kutularla ek ücret yüklemek yerine tüketicinin bilinçli tercihi alınmalıdır.
İndirim kodu uygulandığında indirim öncesi tutar, indirim miktarı ve ödenecek son tutar ayrı gösterilmelidir. Kampanya koşulları değişiyorsa aynı kod farklı ürünlerde farklı sonuç vermemelidir.
Fiyat bilgisinin farklı ekranlarda tutarlı olup olmadığını test etmek için en az üç senaryo kullanılabilir: tek ürün, çoklu ürün ve indirimli sepet. Her senaryoda ödeme ekranındaki toplam kayıt altına alınmalıdır.
| Bilgi | Ödeme öncesi gösterim | Yetersiz kullanım |
|---|---|---|
| Ürün bedeli | Adet ve birim fiyatla birlikte | Yalnızca kampanya başlığı |
| Kargo | Tutar veya ücretsiz olma koşulu | Son adımda sürpriz ücret |
| Vergi | Toplam bedele dahil veya ayrı kalem | Belirsiz toplam fiyat |
| İndirim | Önceki fiyat, indirim ve son tutar | Yalnızca yüzde ifadesi |
Teslimat ve siparişin yerine getirilmesi nasıl açıklanmalıdır?
Teslimat bilgileri, ürünün ne zaman, nereye ve hangi ücretle gönderileceğini siparişten önce açıklamalıdır.
Teslimat süresi, mümkünse iş günü veya takvim günü olarak net yazılmalıdır. “En kısa sürede” ve “hızlı gönderim” ifadeleri tek başına ölçülebilir teslimat bilgisi oluşturmaz.
Hazırlık süresi ile kargo süresi birbirinden ayrılmalıdır. Siparişin iki iş gününde hazırlanması ve kargoda üç iş günü taşınması gerekiyorsa bu süreçler ayrı gösterilebilir.
Ön sipariş, stokta olmayan ürün ve kişiselleştirilmiş ürün için farklı teslimat akışı kullanılmalıdır. Ürün sayfasındaki tahmini tarih, ödeme ekranındaki bilgiyle aynı olmalıdır.
Teslimat yapılmayan bölgeler veya ek ücretli bölgeler ödeme öncesinde belirtilmelidir. Tüketici adresini girdikten sonra ilk kez öğreniyorsa sipariş kararını eksik bilgiyle vermiş olur.
Birden fazla ürün farklı tarihlerde gönderilecekse bu durum açıkça yazılmalıdır. Kısmi teslimat yapılması, kargo bedelinin nasıl uygulanacağı ve eksik ürünün ne zaman gönderileceği açıklanabilir.
Teslim süresiyle ilgili bilgi, satıcının fiilen karşılayamayacağı kesin vaatlere dönüştürülmemelidir. Kargo firmasının adı veriliyorsa taşıma süresinin satıcı hazırlık süresinden farklı olduğu belirtilmelidir.
İade gönderiminde kullanılacak adres de teslimat ve iade bilgilerinden kopuk olmamalıdır. İade süreçlerinin arama motorlarında nasıl görünür hale getirileceği için iade politikasının Google’da gösterilmesi konusundaki teknik ayrımlar incelenebilir.
Cayma hakkı ve iade koşulları sipariş öncesi nasıl anlatılmalıdır?
Cayma hakkı, süresi, kullanılma yöntemi, iade prosedürü ve istisnaları ödeme alınmadan önce açıkça anlatılmalıdır.
Genel kural olarak tüketici, mesafeli sözleşmelerde mal teslimine ilişkin özel durumlar saklı kalmak üzere cayma hakkını kullanabilir. Süre hesabı ve istisnalar ürün türüne göre değişebileceği için genel metin kopyalanmamalıdır.
Cayma bildiriminin hangi kanallardan yapılacağı belirtilmelidir. E-posta, form veya hesap paneli kullanılıyorsa tüketicinin başvurusunu kanıtlayabileceği kayıt yöntemi açıklanmalıdır.
İade adresi, paketleme koşulu ve varsa ürünle birlikte gönderilmesi gereken parçalar yazılmalıdır. Ancak tüketicinin kanuni hakkını ortadan kaldıran veya ölçüsüz şartlar eklenmemelidir.
Hijyen nedeniyle iade istisnası bulunan ürünlerde ambalajın açılması, koruyucu bandın çıkarılması veya ürünün kullanılması gibi somut durumlar açıklanmalıdır. “Hijyen ürünlerinde iade yoktur” ifadesi tek başına fazla geneldir.
Kişiye özel hazırlanan, çabuk bozulan veya tesliminden sonra başka ürünlerle karışan mallarda cayma hakkı istisnaları gündeme gelebilir. İstisnanın uygulanıp uygulanmayacağı ürünün niteliğine göre değerlendirilmelidir.
İade kargo ücretinin kime ait olduğu, sipariş öncesinde doğru koşulla yazılmalıdır. Satıcının belirlediği taşıyıcıyla gönderim, farklı taşıyıcı kullanımı veya ücretsiz iade seçenekleri ayrıştırılabilir.
İade ve cayma metni, ürün sayfasından ödeme ekranına kadar aynı olmalıdır. Sözleşmedeki uzun metin ile ödeme kutusundaki kısa açıklama çelişirse tüketici açısından belirsizlik oluşur.
Sipariş düğmesi ve ödeme onayı nasıl tasarlanmalıdır?
Sipariş düğmesi, tüketicinin ödeme yükümlülüğü altına girdiğini açıkça anlatmalı ve belirsiz bir ifadeye dayanmamalıdır.
“Devam et”, “Tamamla” veya “Bilgileri gönder” gibi düğmeler, ödeme yükümlülüğünü yeterince anlatmayabilir. Düğme metni, siparişin bedelli olduğunu doğrudan göstermelidir.
Ödeme ekranında ürün özeti, teslimat adresi, fatura bilgisi, kargo bedeli, indirim ve toplam tutar son kez kontrol edilebilmelidir.
Tüketicinin sipariş vermeden önce hatalı adresi, ürünü veya adedi değiştirebilmesi gerekir. Düzeltme imkânı sunmadan doğrudan ödeme sağlayıcısına yönlendirme yapılmamalıdır.
Önceden işaretlenmiş ek ürün, bülten aboneliği veya sigorta kutuları kullanılmamalıdır. Ek bir ücret veya ticari ileti izni, ayrı ve bilinçli bir seçimle alınmalıdır.
Sözleşme ve ön bilgilendirme metinleri, tüketicinin kaydedebileceği veya tekrar erişebileceği biçimde sunulmalıdır. Yalnızca sayfada geçici olarak açılan metin, kayıt ihtiyacını karşılamayabilir.
Ödeme başarısız olduğunda sipariş oluşup oluşmadığı açıkça bildirilmelidir. Başarısız ödeme sonrası tekrar denemelerde mükerrer sipariş oluşmasını engelleyen kontrol kurulmalıdır.
- Ürün, adet, varyant ve fiyatı sipariş özetinde gösterin.
- Satıcı, teslimat ve iade bilgilerini ödeme öncesinde erişilebilir tutun.
- Vergi, kargo, indirim ve toplam bedeli ayrı satırlarda hesaplayın.
- Ödeme yükümlülüğünü açıkça belirten sipariş düğmesi kullanın.
- Sipariş sonrası onay ve sözleşme kayıtlarını tüketiciye iletin.
Mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme nasıl ayrılmalıdır?
Ön bilgilendirme, tüketicinin karar vermesinden önce sunulan açıklamadır; mesafeli satış sözleşmesi ise tarafların hak ve borçlarını düzenleyen sözleşme metnidir.
Bu iki metin aynı bilgileri içerebilir, fakat işlevleri aynı değildir. Ön bilgilendirme ödeme öncesinde okunabilir olmalı; sözleşme ise sipariş sonrasında saklanabilir biçimde iletilmelidir.
Ön bilgilendirmede ürün özellikleri, satıcı bilgileri, toplam fiyat, teslimat, ödeme, cayma hakkı ve uyuşmazlık çözüm bilgileri yer almalıdır. Ürüne göre özel koşullar eklenmelidir.
Sözleşmede tarafların yükümlülükleri, teslimat şartları, ödeme yöntemi, cayma süreci ve ilgili diğer hükümler tutarlı biçimde düzenlenmelidir.
Metinlerin sürüm tarihi ve siparişle ilişkilendirilen kayıt numarası tutulabilir. Böylece hangi koşulların hangi sipariş sırasında geçerli olduğu daha sonra kontrol edilebilir.
Site yöneticisi, sözleşme metnini değiştirdiğinde eski siparişlerin bağlı olduğu metni kaybetmemelidir. Sadece güncel PDF’yi saklamak, geçmiş sipariş koşullarını kanıtlamayı zorlaştırabilir.
Onay kutusunun metni de önemlidir. “Okudum, kabul ediyorum” ifadesi tek başına tüketiciye toplam ödeme yükümlülüğünü anlatmaz. Sipariş düğmesiyle birlikte açık bir bedel bilgisi bulunmalıdır.
Ödeme öncesinde sözleşme bağlantısı görünür, çalışır ve mobilde açılabilir olmalıdır. Boş PDF, erişilemeyen bağlantı veya yalnızca yönetici hesabında bulunan belge işlevsel değildir.
E-ticaret sitesinde sipariş öncesi kontrol listesi nasıl uygulanır?
Sipariş öncesi kontrol listesi, ürün sayfasından sipariş onayına kadar gerçek bir test siparişiyle uygulanmalıdır.
Kontrol yalnızca masaüstü tarayıcıda yapılmamalıdır. En az bir mobil cihaz, farklı ürün tipi ve farklı ödeme yöntemiyle süreç baştan sona denenmelidir.
Özellikle indirimli ürün, stok sınırı bulunan ürün, kişiselleştirilmiş ürün ve ücretsiz kargo eşiği olan ürün ayrı test edilmelidir. Her senaryo farklı bilgi ihtiyacı doğurur.
- Ürün adı, varyantı, adedi ve temel özellikleri doğru mu?
- Ürün görseli ile teslim edilen ürün arasında fark yaratacak bir unsur açıklandı mı?
- Satıcının unvanı, açık adresi, telefon ve e-posta bilgisi erişilebilir mi?
- Ürün bedeli, vergi, kargo ve diğer zorunlu ücretler ayrı görünüyor mu?
- Toplam ödeme tutarı sipariş düğmesinin yanında açıkça yazıyor mu?
- Teslimat süresi, hazırlık süresi ve bölgesel kısıtlar belirtilmiş mi?
- Cayma hakkı, istisnalar ve iade yöntemi ürün türüne göre doğru mu?
- Sözleşme ve ön bilgilendirme metinleri açılıyor ve kaydedilebiliyor mu?
- Hatalı adres veya ürün seçimi ödeme öncesinde düzeltilebiliyor mu?
- Sipariş sonrası onay mesajı ve kayıt bilgisi gönderiliyor mu?
Kontrol sonucunu ekran görüntüsü, test sipariş numarası ve kullanılan ürün senaryosuyla kayıt altına almak yararlıdır. Böylece değişikliklerden sonra aynı kontrol yeniden yapılabilir.
Site altyapısı veya ödeme sağlayıcısı değiştiğinde listeyi tekrar uygulayın. Özellikle tema güncellemeleri, sepet modülleri ve kampanya eklentileri toplam fiyat görünümünü etkileyebilir.
Sosyal medya üzerinden sipariş alınıyorsa mesaj, ödeme ve teslimat kayıtlarının nasıl tutulacağı da belirlenmelidir. Bu süreç için sosyal medya siparişinin belgelenmesi adımlarına bakılabilir.
Siteye yapay zekâ ile oluşturulmuş ürün görselleri ekleniyorsa görselin ürünü gerçekte olduğundan farklı göstermediği kontrol edilmelidir. Görsel kullanımındaki hukuki sınırlar için yapay zekâ görsellerinin e-ticarette kullanımını ayrıca değerlendirin.
Bir ürün için test siparişi açın ve ödeme yapmadan önce şu üç ekranı kaydedin: ürün sayfası, sepet özeti ve ödeme onayı. Üç ekrandaki fiyat, teslimat ve iade bilgilerinin aynı olduğunu doğrulayın.
İlgili Yazılar
Sık Sorulan Sorular
Sipariş öncesi hangi bilgiler mutlaka gösterilmelidir?
Ürün özellikleri, satıcı bilgileri, toplam fiyat, vergi, kargo, teslimat, ödeme yöntemi ve cayma hakkı bilgileri gösterilmelidir.
E-ticaret sitesinde toplam fiyat nasıl yazılmalıdır?
Ürün bedeli, vergi, kargo ve zorunlu ek ücretler ayrı kalemlerle; tüketicinin ödeyeceği toplam tutar ise ayrıca gösterilmelidir.
Cayma hakkı siparişten önce açıklanmalı mı?
Evet. Cayma hakkının süresi, kullanım yöntemi, iade prosedürü ve ürüne göre geçerli olabilecek istisnalar ödeme öncesinde açıklanmalıdır.
Sipariş düğmesinde hangi ifade kullanılmalıdır?
Düğme, tüketicinin ödeme yükümlülüğü altına girdiğini açıkça anlatmalıdır. Yalnızca “Devam et” veya “Tamamla” gibi belirsiz ifadeler kullanılmamalıdır.
Ön bilgilendirme ile mesafeli satış sözleşmesi aynı şey midir?
Hayır. Ön bilgilendirme karar öncesi sunulur; mesafeli satış sözleşmesi ise tarafların hak ve borçlarını düzenleyen ve saklanabilir biçimde iletilen metindir.