E-ticarette ek hizmet bedeli nasıl gösterilir?

E-ticarette ek hizmet bedeli, ödeme onayından önce ayrı bir satırda, açık adıyla ve toplam fiyata dahil edilerek gösterilmelidir. Müşteri, bedelin neden alındığını ayrıca anlayabilmelidir.

Kargo, taşıma, küçük sepet, görünürlük veya platform bedeli son adımda sürpriz olarak çıkmamalıdır. Tutar önceden hesaplanamıyorsa hesaplama yöntemi ve ücretin hangi aşamada kesinleşeceği açıklanmalıdır.

Ticaret Bakanlığı, 2026 yılında ücret bileşenlerinin açık ve karşılaştırılabilir sunulmasını gündeme aldı. Uygulama ayrıntıları için güncel düzenleme metni, mesafeli satış belgeleri ve işletmenin kullandığı altyapı birlikte kontrol edilmelidir.

Ek hizmet bedeli ödeme ekranında nerede gösterilmeli?

Ek hizmet bedeli, sipariş özetinde ürün ara toplamı ile genel toplam arasında gösterilmelidir. Satırın yazı boyutu, rengi ve görünürlüğü diğer fiyat bileşenlerinden daha zayıf olmamalıdır.

Ödeme ekranında sıralama; ürün ara toplamı, indirim, teslimat bedeli, diğer zorunlu ücretler ve genel toplam şeklinde kurulabilir. Müşterinin ödeyeceği nihai tutar, onay düğmesinin yakınında tekrar gösterilmelidir.

Bedel her siparişte zorunluysa yalnız kullanım koşullarında açıklanması yeterli değildir. Ürün veya restoran sayfasında, müşterinin kararını etkileyebilecek ilk fiyat bilgisinin yakınında kısa bir uyarı bulunmalıdır.

Ücret konuma, sipariş hacmine veya saate göre değişiyorsa sabit bir rakam yazılmamalıdır. Bunun yerine “Adres ve sipariş tutarına göre hesaplanır” açıklaması kullanılabilir.

Müşteri adresini girdikten sonra sistem kesin tutarı yeniden hesaplamalıdır. Değişen toplam, sessizce güncellenmemeli; ücret satırı ve yeni genel toplam görünür biçimde yenilenmelidir.

Onay düğmesinin çevresinde hangi bilgiler bulunmalı?

Onay alanında genel toplam, para birimi ve tahsilat zamanı birlikte yer almalıdır. Taksitli ödemede tek çekim toplamı ile taksit tutarı birbirine karıştırılmamalıdır.

Yanlış: “Hizmet bedeli uygulanabilir” ifadesini yalnız dipnotta göstermek. Doğru: “Platform hizmet bedeli: 19,90 TL” satırını genel toplamdan hemen önce göstermek.

Bu yöntem, tutarı sipariş tamamlandıktan sonra belirlenen hizmetlerde tek başına işe yaramaz. Böyle bir modelde üst sınır, hesaplama ölçütü ve müşteriden yeniden onay alınıp alınmayacağı ayrıca belirlenmelidir.

Hangi ücretler ayrı satırda gösterilmeli?

Müşterinin ürün fiyatına ek olarak ödediği her farklı maliyet ayrı değerlendirilmelidir. Ücretin adı, dayanağı ve sipariş toplamına etkisi müşterinin aynı ekranda anlayabileceği biçimde sunulmalıdır.

Kargo bedeli taşıma karşılığıdır. Platform hizmet bedeli ise aracılık, işlem veya sipariş altyapısıyla ilişkilendirilebilir. İki ücret farklı nedenlerle alınıyorsa tek “ek masraf” satırında birleştirilmemelidir.

Vergi, müşterinin ayrıca seçtiği bahşiş ve isteğe bağlı paketleme gibi kalemler de doğru sınıflandırılmalıdır. Önceden seçilmiş isteğe bağlı kutular, müşterinin fark etmeden ödeme yapmasına yol açabilir.

Zorunlu bedel ürünün satılabilmesi için her durumda alınıyorsa ilk gösterilen fiyatın yapısı ayrıca incelenmelidir. Düşük ürün fiyatı gösterip zorunlu ücreti sonradan eklemek yanıltıcı fiyat algısı oluşturabilir.

Ücret değişikliği kampanyayla aynı döneme denk gelirse eski ve yeni toplamlar karşılaştırılmalıdır. Fiyatlama riskleri için e-ticarette fiyat artışına ilişkin kurallar da kontrol edilmelidir.

Ayrı satır yöntemi, aynı hizmeti iki kez ücretlendirmeyi meşru hâle getirmez. Kargo bedeli ürün fiyatına zaten dahilse ödeme ekranında ikinci kez tahsil edilmemelidir.

Ek ücretin adı ve açıklaması nasıl yazılmalı?

Ücret adı, müşterinin ödeme nedenini tek bakışta anlayacağı kadar açık yazılmalıdır. “İşlem”, “operasyon” veya “diğer” gibi genel kelimeler tek başına yeterli açıklama sağlamaz.

Adlandırmada ücretin konusu belirtilmelidir. “Ağır ürün taşıma bedeli”, “gece teslimat bedeli” veya “platform hizmet bedeli” ifadeleri, yalnız “hizmet bedeli” yazmaktan daha açıklayıcıdır.

Kısa açıklama, bedelin hangi koşulda doğduğunu belirtmelidir. Örneğin “300 TL altındaki siparişlere uygulanır” cümlesi, küçük sepet ücretinin hesaplama koşulunu doğrudan açıklar.

Bir bilgi simgesi kullanılabilir. Ancak ücretin adı ve tutarı yalnız simgenin içine saklanmamalıdır. Simge, temel gösterimi tamamlamalı; onun yerine geçmemelidir.

Değişken ücretlerde müşteriye anlaşılır bir formül verilmelidir. “Mesafe, paket ağırlığı ve teslimat zamanı kullanılarak hesaplanır” açıklaması uygundur. İşletme içinde kullanılan belirsiz algoritma adlarının paylaşılması gerekmez.

Ücret karşılığında verilen hizmet gerçekten tanımlanabilmelidir. “Görünürlük bedeli” satırı kullanılıyorsa kimin görünürlüğünün artırıldığı, seçimin zorunlu olup olmadığı ve kapsamın ne kadar sürdüğü belirtilmelidir.

Açıklama, arayüzün farklı sürümlerinde değişmemelidir. Mobil uygulamada “işlem bedeli”, masaüstünde “platform bedeli” yazılması müşterinin iki farklı ücret bulunduğunu düşünmesine neden olabilir.

Bu yaklaşım, ücretin niteliği işletme içinde belirlenmemişse işe yaramaz. Önce finans, hukuk ve ürün ekipleri aynı kalemin tanımında anlaşmalı; ardından müşteri metni hazırlanmalıdır.

Toplam fiyat ve ek hizmet bedeli nasıl hesaplanmalı?

Toplam fiyat, müşterinin onay anında ödeyeceği bütün zorunlu kalemlerin aritmetik toplamını göstermelidir. İndirimler, ücretlerden önce veya sonra uygulanıyorsa hesaplama sırası ayrıca belgelenmelidir.

Örnek hesapta ürün ara toplamı 500 TL, indirim 50 TL ve kargo 40 TL olsun. Başka ücret yoksa müşterinin göreceği genel toplam 490 TL olmalıdır.

Küçük sepet sınırı indirimsiz tutara göre hesaplanıyorsa bu kural açıkça belirtilmelidir. Aksi durumda müşteri, kupon kullandıktan sonra neden yeni bir ücret oluştuğunu anlayamaz.

1. Sepetteki ürünlerin güncel satış fiyatlarını toplayın.
2. Ürün veya sepet indirimlerini tanımlı sırayla uygulayın.
3. Adres, ağırlık ve teslimat seçeneğine göre kargoyu hesaplayın.
4. Zorunlu ek hizmet bedellerini ayrı satırlar hâlinde ekleyin.
5. İsteğe bağlı hizmetleri yalnız müşteri seçtiyse toplama dahil edin.
6. Genel toplamı ödeme onayından hemen önce yeniden doğrulayın.

Yuvarlama yöntemi de sistemler arasında aynı olmalıdır. Sepet servisi kuruş bazında hesap yaparken ödeme sağlayıcısı farklı yuvarlama kullanırsa tahsilat ve fatura tutarları ayrışabilir.

Kupon, sadakat puanı ve ücretsiz kargo aynı siparişte kullanılabiliyorsa öncelik sırası test edilmelidir. Her kombinasyon için beklenen ara toplam, ücret ve genel toplam değerleri kayıt altına alınmalıdır.

Ücret sonradan değişiyorsa müşterinin önceki onayı yeni tutarı kapsamayabilir. Sistem, yeni toplamı göstermeli ve ödeme gerçekleşmeden önce açık bir yeniden onay adımı oluşturmalıdır.

Hesaplama modeli, tutarı manuel olarak sipariş sonrasında belirlenen taşımalarda yetersiz kalabilir. Bu durumda otomatik tahsilat yerine teklif, onay ve ödeme sırası kurulmalıdır.

Ürün sayfası, sepet ve ödeme ekranı nasıl tutarlı tutulur?

Ücret bilgisi, müşterinin geçtiği bütün satış adımlarında aynı adla ve aynı hesaplama kuralıyla sunulmalıdır. Kesin tutar henüz bilinmiyorsa bunun nedeni ilk temas noktasında belirtilmelidir.

Ürün sayfasında “Kargo ücreti adrese göre hesaplanır” yazıyorsa sepet aynı dili sürdürmelidir. Ödeme ekranında açıklamasız “49,90 TL ek ücret” satırı göstermek bu tutarlılığı bozar.

Teslimat süresi de ücret seçeneğiyle eşleşmelidir. Ekspres teslimat seçildiğinde hem ek bedel hem yeni teslimat aralığı gösterilmelidir. Ayrıntılı örnekler için e-ticarette teslimat süresinin nasıl yazılması gerektiğine bakılabilir.

Mobil uygulama, mobil web ve masaüstü ayrı ayrı test edilmelidir. Dar ekranlarda ücret satırının kesilmesi veya genel toplamın ekran dışında kalması önemli bir kullanım sorunudur.

Reklamda ücretsiz teslimat sözü veriliyorsa hedef sayfadaki koşullar aynı olmalıdır. Minimum sepet tutarı varsa reklam, açılış sayfası ve ödeme ekranı bu sınırı çelişkisiz göstermelidir.

Google ürün verileriyle site fiyatlarının ayrışması ayrıca yanlış beyan riski oluşturabilir. Böyle bir uyuşmazlık yaşanıyorsa Merchant Center yanlış beyan reddi çözüm adımları incelenmelidir.

Tutarlılık kontrolü yalnız metin karşılaştırmasıyla bitmez. Aynı test siparişi farklı cihazlarda açılmalı; görünen toplam, ödeme sağlayıcısına gönderilen tutar ve düzenlenen belge karşılaştırılmalıdır.

Bu yöntem, kişiye özel fiyat kullanılan modellerde tek başına yeterli değildir. Ücretin hangi veriye göre değiştiği ayrıca açıklanmalı ve aynı koşullardaki kullanıcılara aynı hesap uygulanmalıdır.

Yemek siparişi ve e-ticaret ücretleri nasıl ayrıştırılmalı?

Yemek siparişi ve ürün e-ticareti, farklı teslimat ve hizmet bileşenleriyle modellenmelidir. Aynı “hizmet bedeli” etiketi iki iş modelindeki bütün maliyetleri açıklamak için kullanılmamalıdır.

Yemek siparişinde restoran teslimatı, platform teslimatı ve gel-al seçenekleri farklı ücret üretebilir. Müşteri teslimat yöntemini değiştirdiğinde ilgili ücret kaldırılmalı veya yeniden hesaplanmalıdır.

Yoğun saat, uzak mesafe veya küçük sepet bedeli varsa koşul görünür yazılmalıdır. “Yoğunluk nedeniyle 15 TL ek teslimat bedeli” ifadesi, açıklamasız bir fiyat artışından daha anlaşılırdır.

Mobilya, beyaz eşya veya yapı malzemelerinde taşıma bedeli kata, asansöre ve ürün ağırlığına bağlı olabilir. Bu değişkenler ödeme öncesinde sorulmalı; bilinmeyen bilgiler için kesin olmayan fiyat gösterilmemelidir.

Pazaryerlerinde satıcı kargosu ile platform kargosu ayrılmalıdır. Ücretin satıcı tarafından mı, platform tarafından mı tahsil edildiği sipariş özeti ve ödeme belgesinde çelişmemelidir.

Görünürlük hizmetleri genellikle satıcı tarafına yöneliktir. Son tüketiciye yöneltilen görünürlük bedeli varsa alınan hizmet somut biçimde tanımlanmalı ve isteğe bağlı seçim mekanizması kurulmalıdır.

İptal veya iade durumunda ek bedelin akıbeti önceden belirlenmelidir. Hizmetin gerçekleşip gerçekleşmediği, sözleşme şartları ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilmeden otomatik kesinti yapılmamalıdır.

Tek ücret şablonu, farklı teslimat modellerinde işe yaramaz. Her sipariş tipi için ücret sahibi, hesaplama zamanı, iade davranışı ve müşteri açıklaması ayrı bir matrisle tanımlanmalıdır.

Ek hizmet bedeli teknik olarak nasıl denetlenir?

Teknik denetim, ekranda görünen tutarla tahsil edilen tutarın aynı olduğunu doğrulamalıdır. Sepet servisi, ödeme sağlayıcısı, sipariş kaydı ve fatura çıktısı birlikte kontrol edilmelidir.

Her ücret için benzersiz bir sistem kodu kullanılmalıdır. Örneğin görünen “Ağır ürün taşıma bedeli” satırı, arka planda değişmeyen bir ücret koduyla raporlanmalıdır.

Test senaryoları yalnız başarılı ödemeyi kapsamamalıdır. Adres değişikliği, kupon ekleme, ürün silme, ödeme hatası, tekrar deneme, kısmi iade ve tam iptal akışları ayrı ayrı sınanmalıdır.

Analitik sisteminde ücret görüntüleme, ücret değişikliği ve sipariş tamamlama olayları izlenebilir. Böylece belirli bir ücret gösterildikten sonra ödeme terk oranının değişip değişmediği ölçülebilir.

Ölçüm yapılırken tek bir dönüşüm oranı yeterli değildir. Cihaz, teslimat yöntemi, sepet aralığı ve yeni-mevcut müşteri ayrımları incelenmeli; düşük hacimli gruplardan kesin sonuç çıkarılmamalıdır.

Metin ve fiyat değişikliklerinde sürüm kaydı tutulmalıdır. Başlangıç tarihi, bitiş tarihi, ekran görüntüsü, hesaplama kuralı ve onaylayan ekip aynı kayıtta bulunmalıdır.

Kampanyalar ücret koşullarını geçici olarak değiştirebilir. Ücretsiz kargo veya hizmet bedeli indirimi uygulanıyorsa e-ticarette kampanya arşivi tutma yöntemi değişiklik kaydına dahil edilmelidir.

Yalnız canlı siteden ekran görüntüsü almak yeterli değildir. Dinamik fiyat sonradan değişebilir. Bu nedenle sipariş anındaki ücret bileşenleri, müşteriye gösterilen metinle birlikte değiştirilemez kayıtta saklanmalıdır.

Ek hizmet bedeli yayına alınmadan önce neler kontrol edilmeli?

Yayın öncesinde ücretin adı, hesaplama kuralı, görünürlük noktaları ve iade davranışı birlikte kontrol edilmelidir. Yalnız ödeme ekranına bakmak, önceki adımlardaki fiyat çelişkilerini ortaya çıkarmaz.

• Ücretin zorunlu mu, isteğe bağlı mı olduğunu belirleyin.
• Her ücret için müşterinin anlayacağı tek bir ad kullanın.
• Tutarı ürün sayfasında mümkün olan en erken aşamada belirtin.
• Kesinleşmeyen ücret için hesaplama ölçütünü açıklayın.
• Sepet ve ödeme ekranındaki satır adlarını eşleştirin.
• Genel toplamı onay düğmesinin yakınında tekrar gösterin.
• Önceden seçilmiş isteğe bağlı hizmetleri kaldırın.
• Kupon ve ücretsiz kargo kombinasyonlarını test edin.
• Mobil, masaüstü ve uygulama görünümlerini ayrı inceleyin.
• Tahsilat, sipariş ve fatura tutarlarını karşılaştırın.
• İptal ve iade senaryolarını test siparişiyle doğrulayın.
• Her değişiklik için tarihli sürüm kaydı oluşturun.

Kontrol sırasında yalnız metin ekibinin onayı alınmamalıdır. Ürün, yazılım, finans, operasyon ve gerektiğinde hukuk ekipleri aynı ücret tanımı üzerinden değerlendirme yapmalıdır.

Canlıya geçişten sonra ilk siparişler örneklem yöntemiyle incelenmelidir. Her teslimat ve ödeme türünden sipariş seçilmeli; gösterilen, tahsil edilen ve belgelenen tutarlar karşılaştırılmalıdır.

Müşteri destek kayıtları da hata sinyali verir. “Bu ücret nedir?”, “Toplam neden değişti?” veya “Ücretsiz kargo neden uygulanmadı?” başlıkları düzenli biçimde sınıflandırılmalıdır.

Şikâyet sayısı tek başına yeterli ölçü değildir. Ücret satırını gören sipariş sayısı, ödeme terkleri, iade talepleri ve destek başvuruları aynı dönem için birlikte değerlendirilmelidir.

Kontrol listesi mevzuat incelemesinin yerine geçmez. Ücret modeli değiştiğinde güncel düzenlemeler, ön bilgilendirme metni, mesafeli satış sözleşmesi ve ödeme arayüzü yeniden karşılaştırılmalıdır.