SHGM Drone Uçuş İzni Nasıl Alınır?

Drone çekimi hizmeti almak isteyen çoğu kişi ve işletme, çekimin yasal tarafını hiç düşünmüyor — oysa Türkiye'de drone uçurmak, belirli bir ağırlığın üzerindeki cihazlar için kayıt ve lisans gerektiren, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından düzenlenen bir süreç. Bu yazı, hem drone hizmeti alacak müşterilerin hem de kendi çekimini yapmak isteyenlerin bilmesi gereken temel adımları anlatıyor.

500 Gram Üzeri İHA Kaydı Zorunluluğu

SHGM düzenlemelerine göre 500 gramın üzerindeki insansız hava araçları (İHA), uçurulmadan önce SHGM'nin İHA sistemine kaydedilmek zorunda. Bu kayıt, cihazın seri numarası ve sahibinin bilgileriyle yapılıyor ve her cihaza özel bir kimlik numarası veriliyor. Ticari çekim için kullanılan drone'ların neredeyse tamamı bu ağırlığın üzerinde olduğu için, profesyonel bir drone hizmeti alırken kullanılan cihazın kayıtlı olup olmadığını sormak, hem yasal hem pratik açıdan önemli bir kontrol noktası.

İHA Pilot Lisansı Gereksinimi

Cihaz kaydı tek başına yeterli değil; drone'u uçuracak kişinin de ağırlık sınıfına göre İHA pilot sertifikası alması gerekiyor. Sertifika, teorik eğitim ve sınavdan geçerek elde ediliyor ve cihazın ağırlık sınıfına (0-4 kg, 4-25 kg, 25 kg üzeri gibi) göre farklı kategori ve yetkinlik seviyesi taşıyor. Ticari bir çekim hizmeti alıyorsanız, çekimi yapan kişinin geçerli bir pilot sertifikasına sahip olması, sorumluluk ve sigorta açısından belirleyici bir detay.

Uçuştan Önce Bildirim ve İzin Süreci

Kayıt ve lisans işin altyapısı; asıl operasyonel adım her uçuş öncesinde yapılması gereken bildirimdir. Uçuş yapılacak bölge, saat ve yükseklik bilgisi SHGM'nin ilgili sistemine önceden bildiriliyor; bu bildirim, hava sahasının o an için başka bir trafikle (örneğin bir helikopter veya başka bir İHA) çakışıp çakışmadığının kontrol edilmesini sağlıyor. Kurumsal bir çekim planlıyorsanız bu bildirim süresini takvime dahil etmek gerekiyor; son dakika planlanan bir çekimde bildirim süreci gecikme sebebi olabiliyor.

Hangi Bölgelerde Ekstra Kısıtlama Var?

Bazı bölgelerde standart bildirim süreci yetmiyor, ek izin veya tamamen uçuş yasağı söz konusu olabiliyor. En sık karşılaşılan kısıtlı bölgeler: havalimanı ve çevresindeki güvenlik hattı (mesafeye göre değişen yasak veya izinli yükseklik sınırı), askeri bölgeler ve tesisler, kritik altyapı (enerji santralleri, barajlar gibi) ve bazı şehirlerde belirlenen özel yasak bölgeler. Bir düğün, tanıtım filmi veya fabrika çekimi planlarken lokasyonun bu bölgelerden birine yakın olup olmadığının önceden kontrol edilmesi, çekim gününde sürpriz iptal yaşanmasını önlüyor.

Profesyonel Hizmet Alırken Neye Dikkat Etmeli?

Bir müşteri olarak drone çekimi hizmeti alırken sorulması gereken üç soru var: cihaz SHGM'ye kayıtlı mı, pilotun geçerli bir İHA sertifikası var mı, ve çekim lokasyonu için uçuş bildirimi yapılacak mı. Bu üç kutuyu işaretleyen bir hizmet sağlayıcı, hem yasal hem operasyonel riski minimuma indiriyor. Drone çekimi hizmetlerimizde bu süreç her proje için standart olarak yürütülüyor; çekim gününden önce lokasyon ve uçuş planı kontrol ediliyor.

Sürecin Maliyeti ve Süresi

İHA kaydı ve pilot sertifikası bir kereye mahsus alınan, süreklilik gerektiren adımlar; asıl tekrar eden iş her çekim öncesi yapılan uçuş bildirimi. Standart bir lokasyonda bu süreç genellikle birkaç saat ile bir gün arasında sonuçlanıyor, kısıtlı bölgelere yakın lokasyonlarda ek onay süreci birkaç güne uzayabiliyor. Bu yüzden kurumsal bir çekim veya drone çekimi planlarken lokasyonun netleşmesiyle birlikte bildirim sürecinin de erken başlatılması öneriliyor.

Sigorta ve Sorumluluk Meselesi

İzin ve lisans süreci kadar önemli ama sıkça atlanan bir başka konu, uçuş sırasında oluşabilecek hasar veya kazaya karşı sorumluluk sigortası. Bir drone'un düşmesi, üçüncü bir kişiye veya mülke zarar vermesi düşük ama gerçek bir ihtimal; bu yüzden ticari amaçla drone işleten firmaların sorumluluk sigortası yaptırması hem yasal hem operasyonel açıdan öneriliyor. Bir müşteri olarak hizmet sağlayıcınızdan bu sigortanın varlığını sorabilir, sözleşmede bu maddenin yer alıp almadığını kontrol edebilirsiniz. Kurumsal projelerde — özellikle kalabalık bir etkinlik veya şehir merkezinde yapılan çekimlerde — bu sigorta, olası bir aksaklıkta hem sizi hem hizmet sağlayıcıyı koruyan bir güvence oluşturuyor.

Kendi Drone'unuzla Çekim Yapmak İsterseniz

Hizmet almak yerine kendi drone'unuzla çekim yapmayı düşünüyorsanız, yukarıdaki tüm adımlar (kayıt, lisans, bildirim) doğrudan size ait bir sorumluluğa dönüşüyor. Hobi amaçlı düşük ağırlıklı bir cihazla yapılan uçuşlarda süreç daha basit olsa da, ticari amaçla (bir düğün, bir tanıtım filmi, bir emlak ilanı için) çekim yapmak isteyen kişi ve işletmelerin bu süreci profesyonel bir hizmet sağlayıcı kadar ciddiye alması gerekiyor. Kayıt ve lisans olmadan yapılan ticari bir çekim, hem idari para cezasına hem de çekilen görüntünün yasal kullanımının sorgulanmasına yol açabiliyor.

Süreç Neden Zamanla Değişiyor?

Drone kullanımı arttıkça düzenlemeler de zamanla güncelleniyor; yeni yasak bölgeler eklenebiliyor, bazı prosedürler dijitalleşerek hızlanabiliyor veya ağırlık sınıflarına göre kategoriler yeniden düzenlenebiliyor. Bu yüzden birkaç yıl önce edinilmiş bilgiyle hareket etmek riskli; hem bireysel kullanıcıların hem profesyonel hizmet sağlayıcıların güncel mevzuatı düzenli olarak takip etmesi gerekiyor. Kurumsal bir çekim planlayan işletmeler için en güvenli yol, güncel süreci bilen ve her proje öncesi kontrol eden bir hizmet sağlayıcıyla çalışmak.