Çerez kategorileri nasıl doğru adlandırılır?

Çerez kategorileri, kullandıkları teknolojiye göre değil, hangi amaçla veri işlediklerine göre adlandırılmalıdır.

KVKK’nın Çerez Uygulamaları Hakkında Rehberi bakımından zorunlu, işlevsel, analiz ve reklam çerezleri aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir. Bu nedenle banner üzerinde yalnızca “çerezleri kabul et” ifadesi kullanmak yeterli olmaz. Her kategori, amacı ve kullanıcıya etkisiyle açıklanmalıdır.

Doğru adlandırma, teknik envanter ile banner metninin eşleşmesini gerektirir. Bir çerezin adı, süresi veya hizmet sağlayıcısı tek başına kategori belirlemez. Örneğin Google Analytics kullanan bir çerez, otomatik olarak “zorunlu” sayılmaz.

Çerez kategorileri hangi amaca göre adlandırılmalıdır?

Çerez kategorileri, web sitesinin çalışması, tercihlerin hatırlanması, ölçüm yapılması veya reklam gösterilmesi amacına göre adlandırılmalıdır.

İlk adım, her çerezin hangi işlemi gerçekleştirdiğini yazılı olarak belirlemektir. “Bu çerez kullanıcı oturumunu korur” teknik bir açıklamadır. “Oturumun devam etmesi için kullanılır” ise kullanıcıya daha anlaşılır gelir.

Kategori adı seçerken üç soruya cevap verin: Çerez olmadan site çalışır mı? Kullanıcı bir özelliği kendisi seçti mi? Çerez, kullanıcı davranışını reklam veya profil oluşturma amacıyla izliyor mu?

Bu sorulara verilen cevap, kategori seçimini yönlendirir. Site çalışması için zorunlu olan çerezler ayrı tutulur. Kullanıcının dil veya sepet tercihini saklayan çerezler işlevsel gruba alınır.

Ziyaretçi davranışını ölçen araçlar “analiz ve performans” adıyla gösterilebilir. Reklam ağı, yeniden hedefleme veya ilgi alanı profili oluşturan araçlar ise “reklam ve pazarlama” kategorisinde açıklanmalıdır.

“Diğer”, “bilinmeyen” veya “standart” gibi ifadeler kategori adı olarak kullanılmamalıdır. Bu ifadeler, veri işleme amacını açıklamaz ve kullanıcının seçim yapmasını zorlaştırır.

Bir çerez birden fazla işlem yapıyorsa, baskın amacı belirleyin. Aynı çerezin oturum yönetimi ve reklam profili oluşturması mümkünse, teknik sağlayıcıdan kullanım amacını doğrulayın. Gerekirse ayrı teknolojiler kullanın.

Zorunlu çerezler nasıl adlandırılır ve ne zaman kullanılır?

Zorunlu çerezler, kullanıcının açıkça talep ettiği hizmeti sunmak veya sitenin temel işlevlerini çalıştırmak için gerekli olan çerezlerdir.

Oturum açma, alışveriş sepeti, ödeme güvenliği ve yük dengeleme gibi işlemler bu gruba girebilir. Ancak bir hizmetin işletme açısından faydalı olması, onu otomatik olarak zorunlu yapmaz.

Örneğin kullanıcı hesabına giriş yapmadan da okunabilen bir blogda reklam ölçümü zorunlu değildir. Benzer şekilde, yöneticinin ziyaretçi sayılarını görmek istemesi, analiz çerezini zorunlu hale getirmez.

Zorunlu kategori için kullanılabilecek adlar “Gerekli çerezler” veya “Zorunlu çerezler” olabilir. “Site için önemli çerezler” ifadesi daha belirsizdir. Çünkü her çerez işletme açısından önemli görülebilir.

Banner açıklamasında bu kategori için işlevi doğrudan yazın: “Bu çerezler güvenli oturum açma, sepetin korunması ve sayfa talebinin işlenmesi için kullanılır.” Kullanıcı, hangi işlemin sürdüğünü anlayabilmelidir.

Zorunlu çerezler için kabul düğmesi koymak teknik olarak mümkün olsa da, bunların çalışması kullanıcı seçimine bağlanmamalıdır. Aksi durumda giriş, sepet veya ödeme gibi temel fonksiyonlar bozulabilir.

Bu gruba üçüncü taraf reklam veya analiz araçlarını eklemeyin. Bir etiket yöneticisi, reklam pikselini çalıştırmak için kullanılıyorsa, kendisi de reklam teknolojisinin yüklenmesine aracılık eder. Bu durumda yalnızca “teknik araç” olarak adlandırılması yeterli olmayabilir.

Zorunlu çerez listesini düzenli olarak kontrol edin. Tema güncellemeleri, eklentiler ve ödeme sağlayıcıları yeni çerezler ekleyebilir. Banner metni eski kalırsa, teknik yapı ile kullanıcıya sunulan açıklama ayrışır.

İşlevsel çerezler zorunlu çerezlerden nasıl ayrılır?

İşlevsel çerezler, sitenin temel çalışması için şart olmayan ancak kullanıcının seçtiği özellikleri hatırlayan çerezlerdir.

Dil tercihi, bölge seçimi, görüntüleme ayarı veya kişiselleştirilmiş arayüz tercihleri bu kategoriye örnek olabilir. Kullanıcı bu özellikleri kullanmak istemezse, temel sayfa içeriği yine sunulabiliyorsa çerez genellikle zorunlu değildir.

“Tercih çerezleri” ve “işlevsel çerezler” anlaşılır kategori adlarıdır. Banner içinde “Size özel deneyim çerezleri” gibi reklam diline yaklaşan ifadelerden kaçının. Kategori adı, çerezin yaptığı işlemi saklamamalıdır.

Bir çerez, kullanıcının seçtiği dili sonraki ziyaretlerde hatırlıyorsa işlevsel gruba alınabilir. Fakat aynı sistem, kullanıcı davranışını analiz şirketine gönderiyorsa yalnızca işlevsel etiketi kullanılamaz.

İşlevsel çerezlerin rıza gerektirip gerektirmediği, kullanım amacına ve ilgili hukuki değerlendirmeye bağlıdır. Bu nedenle tüm işlevsel çerezler için tek tip sonuç üretmek yerine, her aracı ayrı inceleyin.

Banner üzerinde kategori açıklaması şu yapıda olabilir: “Bu çerezler dil, bölge veya görüntüleme tercihlerinizi hatırlamak için kullanılır. Seçmezseniz bazı tercihleriniz her ziyarette yeniden sorulabilir.”

Bu açıklama, reddetme sonucunu da gösterir. Kullanıcıya “reddederseniz hizmet alamazsınız” gibi genel bir uyarı vermek yerine, hangi özelliğin etkilenebileceğini yazın.

İşlevsel çerezlerin bazıları üçüncü taraf hizmetleriyle çalışabilir. Harita, video oynatıcı veya canlı destek aracı buna örnek olabilir. Araç, yalnızca kullanıcı ilgili özelliği açtığında yükleniyorsa bu akışı ayrıca belgeleyin.

Analiz ve performans çerezleri hangi adla gösterilmelidir?

Analiz ve performans çerezleri, ziyaretçi davranışlarını veya teknik performansı ölçmek için kullanılan çerezlerdir.

Bu kategoride sayfa görüntüleme, oturum süresi, hata oranı, trafik kaynağı veya dönüşüm adımı gibi ölçümler bulunabilir. “İstatistik çerezleri” de kullanılabilir; ancak açıklamada neyin ölçüldüğü belirtilmelidir.

Analiz aracının adı, kategorinin kendisi değildir. Google Analytics, Matomo veya başka bir sağlayıcı kullanmanız, banner üzerinde yalnızca sağlayıcı adını yazmanızı gerektirmez. Kullanıcı önce amaca, sonra sağlayıcıya bakmalıdır.

Örnek açıklama şöyledir: “Bu çerezler, hangi sayfaların kullanıldığını ve teknik hataların oluşup oluşmadığını ölçmek için kullanılır. Veriler, site performansını değerlendirmek amacıyla işlenir.”

Analiz çerezleri reklam profili oluşturuyorsa, yalnızca “analiz” kategorisine yazılmamalıdır. Aynı veri, kullanıcıları ilgi alanlarına göre sınıflandırmak veya reklam hedeflemek için aktarılıyorsa reklam ve pazarlama boyutu da açıklanmalıdır.

Bu ayrım özellikle reklam araçlarında önemlidir. Bazı platformlar ölçüm, yeniden hedefleme ve kitle oluşturma işlevlerini aynı etiket içinde sunar. Etiketin yalnızca “ölçüm” yaptığı varsayılmamalıdır.

Analiz çerezlerinin varsayılan olarak aktif yüklenmesi, kullanıcı tercihinin etkisiz kalmasına yol açabilir. Bu nedenle banner tercih edilmeden önce analiz etiketlerinin çalışıp çalışmadığını teknik olarak test edin.

Ölçüm için çerez kullanılmayan, toplulaştırılmış veya farklı tekniklerle çalışan sistemler ayrıca incelenmelidir. “Çerez yoksa rıza gerekmez” şeklinde otomatik bir sonuç çıkarmayın. Kullanılan teknoloji ve işlenen verinin niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

Analiz kategorisinin açıklamasında saklama süresi, alıcı grubu ve kullanılan araçlara ilişkin detayları çerez politikası sayfasında gösterin. Banner kısa olabilir; fakat ayrıntılı bilgilendirme erişilebilir olmalıdır.

Reklam ve pazarlama çerezleri nasıl doğru adlandırılır?

Reklam ve pazarlama çerezleri, kullanıcı davranışını izleyerek reklam gösterme, yeniden hedefleme veya ilgi alanı profili oluşturma amacı taşıyan çerezlerdir.

Bu kategori için “reklam çerezleri”, “pazarlama çerezleri” veya “hedefli reklam çerezleri” adları kullanılabilir. “Kişiselleştirme çerezleri” tek başına yeterli olmayabilir. Çünkü kişiselleştirme, reklam dışındaki tercihleri de ifade edebilir.

Reklam pikseli, yeniden hedefleme etiketi, reklam dönüşüm etiketi ve üçüncü taraf reklam çerezleri bu grupta açıklanmalıdır. Kullanıcı, bu araçların davranış verisini reklam amaçlı kullanabildiğini açıkça görebilmelidir.

Örnek banner açıklaması şöyledir: “Bu çerezler, ilgi alanlarınıza göre reklam göstermek, reklam kampanyalarının sonuçlarını ölçmek ve reklamların tekrarını sınırlamak için kullanılır.”

Reklam çerezleri için rıza akışının nasıl kurulduğu ayrı bir teknik konudur. Uygulama örneği için web sitesinde reklam çerezi için rıza nasıl alınır başlıklı içeriğe bakabilirsiniz.

Reklam kategorisini “site deneyimini geliştiren çerezler” şeklinde adlandırmak doğru değildir. Bu ifade, reklam izleme amacını gizler. Kategori adı, kullanıcı kararını etkileyebilecek bilgiyi saklamamalıdır.

Reklam sağlayıcısının adı da ayrıca yazılmalıdır. Meta Pixel, Google Ads etiketi veya başka bir araç kullanılıyorsa, çerez politikasında sağlayıcı, amaç, aktarım ve saklama bilgileri açıklanmalıdır.

Rıza alınmadan reklam etiketi yükleniyorsa, banner üzerindeki kategori adı doğru olsa bile uygulama sorunludur. Kullanıcı arayüzü ile tarayıcıdaki gerçek ağ istekleri birlikte kontrol edilmelidir.

Reklam rızasının kanıtlanması için hangi verilerin tutulacağı konusunda hedefli reklamda çerez rızası nasıl kanıtlanır içeriğindeki kayıt ve denetim yaklaşımı kullanılabilir.

Çerez banner’ında kategori adları nasıl yazılmalıdır?

Çerez banner’ında kategori adı, kısa açıklama ve kullanıcının tercih sonucu birlikte gösterilmelidir.

İlk ekranda her çerezin teknik adı, sağlayıcısı ve uzun hukuki açıklaması gösterilirse kullanıcı karar veremez. Bunun yerine kategori bazlı kısa açıklama kullanın ve ayrıntıları “Detaylar” bölümünde sunun.

Her kategori için en az şu bilgiler bulunmalıdır: amaç, sağlayıcı veya sağlayıcı türü, yaklaşık saklama süresi, kullanılan çerez örnekleri ve seçimin sonucu.

“Kabul et” düğmesini renk ve boyutla öne çıkarıp diğer seçeneği gizlemek, tercihlerin özgürce verilmesini zayıflatabilir. Banner tasarımında seçenekler görünür ve anlaşılır olmalıdır.

Reddetme seçeneğinin sunumu hakkında ayrıca çerez bannerında reddet seçeneği zorunlu mu başlıklı rehbere bakın. Düğmenin metni, kategori ayarlarına erişimi engellememelidir.

“Kabul ediyorum” ifadesi tüm kategorileri kapsıyorsa, hangi kategorilerin açıldığı açıkça anlaşılmalıdır. “Tercihleri kaydet” ise kullanıcının seçimini koruyan bir işlem olarak daha açıklayıcı olabilir.

Banner içindeki metin ile çerez politikası aynı terimleri kullanmalıdır. Banner “performans çerezleri” derken politika “istatistik araçları” diyorsa, kullanıcı hangi açıklamanın geçerli olduğunu ayırt edemez.

Mobil görünümü ayrıca test edin. Kategori açıklaması, düğmeler ve ayar bağlantısı küçük ekranda görünür olmalıdır. Kullanıcı, yatay kaydırma yapmadan temel seçimini tamamlayabilmelidir.

Kullanıcı seçimini daha sonra değiştirebilmelidir. Çerez ayarlarına footer bağlantısı veya sabit bir ikon üzerinden ulaşılabilir. Daha önceki tercihi geri alma yolu açıkça gösterilmelidir.

Çerez kategorileri teknik envanterle nasıl eşleştirilir?

Doğru adlandırma için önce sitedeki tüm çerezleri, etiketleri ve üçüncü taraf isteklerini listelemek gerekir.

Envanter çalışmasına ana alan adıyla başlayın. Ardından alt alan adlarını, ödeme sayfasını, canlı destek aracını, video bileşenlerini, harita servislerini ve reklam etiketlerini inceleyin.

Her kayıt için şu alanları tutun: çerez adı, alan adı, sağlayıcı, ilk veya üçüncü taraf oluşu, amacı, süresi, tetiklenme koşulu ve kategori önerisi.

Tarayıcı geliştirici araçlarının “Application” veya “Storage” bölümü çerezleri görmenizi sağlar. “Network” sekmesi ise kullanıcı tercihinden önce hangi üçüncü taraf isteklerinin gönderildiğini kontrol etmek için kullanılır.

İlk yüklemede reklam veya analiz çağrısı gidiyorsa, banner tercihi teknik olarak uygulanmıyor olabilir. Sadece çerez listesini okumak yeterli değildir. Piksel, local storage ve benzeri izleme teknolojilerini de kontrol edin.

Envanterde açıklaması bilinmeyen bir kayıt varsa, onu doğrudan “zorunlu” kategorisine koymayın. Önce sağlayıcı dokümantasyonunu, eklenti ayarlarını ve sitedeki tetikleyici koşullarını inceleyin.

Çerez tarama araçları başlangıç için yararlıdır; ancak tek başına kesin envanter oluşturmaz. Kullanıcı girişi, sepet işlemi ve farklı cihazlarda çalışan özellikler ayrıca test edilmelidir.

Her tema, eklenti veya kampanya değişikliğinden sonra yeniden tarama yapın. Özellikle reklam kampanyası başlamadan önce yeni etiketlerin hangi kategoride açıldığını kontrol edin.

Raporlama için ayda bir veya önemli bir site güncellemesinden sonra denetim yapılabilir. Buradaki sıklık, sitenin değişim hızına ve kullanılan üçüncü taraf araç sayısına göre belirlenmelidir.

Yanlış çerez adlandırmaları hangi sorunlara yol açar?

Yanlış kategori adı, kullanıcıya eksik bilgi verir ve teknik rıza mekanizmasının hukuki amacını zayıflatır.

En sık hata, tüm üçüncü taraf çerezleri “işlevsel” olarak etiketlemektir. Bir sağlayıcının siteye teknik hizmet vermesi, onun reklam veya analiz işlevini ortadan kaldırmaz.

İkinci hata, “zorunlu” kategorisini gereğinden fazla genişletmektir. Yönetici raporlaması, reklam dönüşüm takibi veya pazarlama hedeflemesi sitenin temel çalışması için gerekli olmayabilir.

Üçüncü hata, tek bir “diğer çerezler” başlığı altında farklı amaçları toplamaktır. Kullanıcı hangi izlemeye izin verdiğini göremediği için seçimi anlamlı olmaktan çıkar.

Yanlış: “Tüm çerezler sitemizi geliştirmek için kullanılır.” Doğru: “Analiz çerezleri sayfa performansını ölçer; reklam çerezleri ilgi alanına göre reklam ve kampanya ölçümü için kullanılır.”

Tablodaki örnekler, otomatik sınıflandırma yerine başlangıç çerçevesi sunar. Aynı araç farklı ayarlarla farklı amaçlara hizmet edebilir.

Bir çerezin kategoriye alınması için sağlayıcının pazarlama metnini değil, sitedeki gerçek kullanımını esas alın. Gerekirse çerez politikası metnini teknik test sonucuna göre güncelleyin.

Çerez kategorileri için yayın öncesi kontrol nasıl yapılır?

Yayın öncesi kontrolde banner metni, teknik yükleme sırası ve çerez politikası aynı sonucu göstermelidir.

Aşağıdaki listeyi her yeni site veya büyük güncelleme öncesinde kullanabilirsiniz:

• Tüm alan adları ve alt alan adları tarandı mı?
• İlk sayfa yüklemesinde analiz veya reklam isteği gönderiliyor mu?
• Her çerez için amaç ve kategori yazıldı mı?
• Zorunlu olmayan etiketler tercih alınmadan engelleniyor mu?
• Banner açıklaması ile çerez politikası aynı kategori adlarını kullanıyor mu?
• Reddetme veya ayar değiştirme yolu görünür mü?
• Mobil ekranda tüm seçimler kullanılabiliyor mu?
• Üçüncü taraf sağlayıcılar ve saklama süreleri güncel mi?

Kontrol listesindeki her madde için ekran görüntüsü, test tarihi ve sorumlu kişi kaydı tutun. Böylece yalnızca banner tasarımını değil, rıza akışının gerçekten çalıştığını da gösterebilirsiniz.

Testi en az üç senaryoyla yapın: tüm isteğe bağlı kategoriler reddedildiğinde, yalnızca analiz seçildiğinde ve tüm kategoriler kabul edildiğinde.

Her senaryoda Network kayıtlarını ve tarayıcı depolamasını karşılaştırın. Reddedilen reklam kategorisi için piksel çağrısı hâlâ gidiyorsa, sorun metin değil, uygulama katmanındadır.

Kullanıcı daha sonra tercihini değiştirdiğinde eski çerezlerin silinip silinmediğini de inceleyin. Bazı araçlar yeni çerez oluşmasını durdurur; ancak daha önce kaydedilmiş çerezleri otomatik silmeyebilir.

Son kontrolü farklı tarayıcılarda ve mobil cihazlarda tekrarlayın. Safari, Chrome veya farklı içerik engelleme ayarları aynı sonucu vermeyebilir.

Doğru çerez adlandırma süreci nasıl uygulanır?

Doğru süreç, önce teknik envanter oluşturup sonra amaçları sınıflandırmak ve en son banner metnini yazmaktır.

1. Sitedeki çerezleri, etiketleri, pikselleri ve üçüncü taraf çağrılarını listeleyin.
2. Her teknolojinin hangi işlemi gerçekleştirdiğini sağlayıcı ve geliştirici kayıtlarıyla doğrulayın.
3. Çerezleri zorunlu, işlevsel, analiz ve reklam amaçlarına göre taslak olarak ayırın.
4. Her kategori için kullanıcıya dönük kısa açıklama yazın.
5. İsteğe bağlı etiketleri rıza alınmadan önce engelleyin.
6. Banner, ayar paneli ve çerez politikasındaki terimleri eşitleyin.
7. Reddetme, geri alma ve tercih güncelleme akışlarını test edin.
8. Test sonuçlarını tarih, sürüm ve ekran görüntüsüyle kayıt altına alın.

Bu sıralama, banner tasarımını teknik gerçeklikten koparmayı önler. Önce renk, düğme ve metin tasarlamak; sonra çerezleri sınıflandırmaya çalışmak hatalı sonuç verebilir.

Bir kategorinin adı, kullanıcıya tek başına yeterli bilgi vermiyorsa açıklama metniyle destekleyin. Ancak açıklama, kategori değişikliğinin yerini tutmaz. Reklam amacı varsa bunu doğrudan yazın.

Hukuki değerlendirme ile teknik uygulama birbirinden ayrılmamalıdır. Hukuk ekibi amacı ve rıza gerekliliğini değerlendirirken, geliştirici ekip etiketin ne zaman çalıştığını doğrulamalıdır.

Banner metninin güncel kalması için değişiklik yönetimi oluşturun. Yeni bir reklam hesabı, analiz aracı veya eklenti eklendiğinde envanter, politika ve banner birlikte güncellenmelidir.

Çerez kategorilerinin adlandırılması tek seferlik bir içerik işi değildir. Siteye eklenen her üçüncü taraf araç, mevcut sınıflandırmayı yeniden kontrol etmeyi gerektirir.

Çerez banner’ı, kategori adları ve teknik yükleme sırası için sitenizin mevcut durumunu birlikte değerlendirmek isterseniz, Medyografya ekibine başvurabilirsiniz.