AB'ye satış yapan site EAA'ya nasıl hazırlanır?

AB'ye satış yapan site EAA'ya nasıl hazırlanır?

AB'ye satış yapan site, EAA'ya hazırlanmak için ürün, ödeme ve destek akışlarını erişilebilir hale getirmelidir.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası, belirli ürün ve hizmetlerde erişilebilirlik şartları getirir. E-ticaret hizmetleri de kapsamda değerlendirilebilen hizmetler arasındadır.

Yasa, 28 Haziran 2025'te uygulanmaya başladı. Ancak her Türkiye merkezli sitenin aynı yükümlülüğe tabi olduğu varsayılmamalıdır. Önce ürünün, hizmetin, işletmenin ve satış modelinin kapsamı incelenmelidir.

Bir ürünün AB'ye gönderilmesi tek başına bütün sitenin EAA kapsamına girdiğini kanıtlamaz. Buna karşılık site, tüketiciyle uzaktan satış sözleşmesi kurulmasını sağlıyorsa e-ticaret hizmeti açısından değerlendirme gerekir.

İlk adım, hangi AB ülkesine satış yapıldığını ve tüketicinin hangi ekrandan sözleşme kurduğunu listelemektir. Sepet, hesap oluşturma, ödeme, teslimat ve iade adımları ayrı ayrı kaydedilmelidir.

İkinci adım, erişilebilirlik gereksinimlerini kullanıcı akışı üzerinden test etmektir. Sadece ana sayfanın klavye ile açılması yeterli değildir. Ürün varyantı, kupon, kargo seçimi ve hata düzeltme de test edilmelidir.

Üçüncü adım, kanıt dosyası oluşturmaktır. Test tarihi, kullanılan cihaz, tarayıcı, ekran okuyucu, bulunan hata ve düzeltme tarihi tutulmalıdır.

EAA hangi Türkiye merkezli e-ticaret sitelerini etkiler?

EAA, AB tüketicilerine belirli ürün veya hizmetleri sunan ve ilgili kapsam şartlarını karşılayan işletmeleri etkileyebilir.

Mobil telefon, bilgisayar, elektronik okuyucu, ödeme terminali ve bazı ulaşım hizmetleri gibi alanlarda ürün bazlı yükümlülükler bulunabilir. E-ticaret hizmeti ise tüketicinin çevrim içi sözleşme kurduğu dijital akışı ilgilendirir.

Burada iki ayrı soruyu ayırmak gerekir: Satılan ürün EAA kapsamındaki bir ürün mü? Site, tüketiciye çevrim içi hizmet veya sözleşme kurma imkânı sunuyor mu?

Örneğin Türkiye'den AB'ye yalnızca standart tekstil ürünü gönderen bir satıcının ürün yükümlülüğü, elektronik ürün satıcısıyla aynı olmayabilir. Fakat satış arayüzünün erişilebilirliği yine müşteri deneyimi ve hizmet kapsamı açısından incelenmelidir.

Mikro işletmelere ilişkin hizmet istisnaları da ayrıca değerlendirilmelidir. EAA kapsamında hizmet sunan mikro işletmeler için istisna bulunabilir; bu istisna, ürün üreticisi veya ithalatçısı sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

İşletme büyüklüğü için tahmin kullanılmamalıdır. Çalışan sayısı, yıllık ciro, bilanço ve grup şirketi bağlantısı güncel şirket kayıtlarıyla kontrol edilmelidir.

Satış modelini de yazılı hale getirin. Kendi siteniz, pazar yeri, bayi sitesi ve üçüncü taraf ödeme sayfası farklı sorumluluklar doğurabilir. Platformun erişilebilir olması, satıcının kendi ürün bilgisini doğru sunma sorumluluğunu bitirmez.

AB ülkesindeki yetkili kurumların uygulama ve denetim yöntemleri farklılaşabilir. Bu nedenle kapsam değerlendirmesi, hedef ülkedeki mevzuat uygulaması ve ürün kategorisiyle birlikte yapılmalıdır.

EAA hazırlığına hangi erişilebilirlik denetimiyle başlanır?

EAA hazırlığına, kullanıcıların satın alma işlemini tamamlamasını engelleyen adımları belirleyen kapsamlı bir denetimle başlanır.

Denetim, yalnızca otomatik tarama aracının verdiği hata sayısından oluşmaz. Otomatik araçlar eksik alternatif metinleri veya düşük renk kontrastını yakalayabilir. Ancak klavye odağı, hata mesajının anlaşılması ve ekran okuyucu sırası ayrıca incelenmelidir.

İlk olarak beş temel kullanıcı akışını kaydedin: ürün arama, ürün seçme, sepete ekleme, ödeme ve iade talebi. Her akış için masaüstü ve mobil ekran görüntüsü alın.

1. Sayfayı yalnızca klavyeyle açın ve menüye ulaşın.
2. Ürün varyantını klavye ile seçin.
3. Sepet miktarını değiştiren kontrolü test edin.
4. Ödeme formuna hatalı veri girin.
5. Hata mesajından sonra doğru alanı belirleyin.
6. Mobil ekran okuyucuyla sipariş özetini okuyun.
7. İade veya destek bağlantısına aynı yöntemle ulaşın.

Test sırasında kullanılan yöntem yazılmalıdır. Örneğin Windows üzerinde NVDA, macOS üzerinde VoiceOver veya mobilde TalkBack ve VoiceOver kullanılabilir. Tek bir araç bütün kullanıcı davranışını temsil etmez.

Her bulguya önem derecesi verin. Satın almayı tamamen engelleyen ödeme hatası, ürün açıklamasındaki biçimsel etiketten önce düzeltilmelidir.

Yanlış: Ana sayfa otomatik taramadan geçtiği için site erişilebilir kabul edilir. Doğru: Ürün, sepet, ödeme ve iade akışları farklı yöntemlerle test edilir ve kanıtlanır.

Denetim raporunda sorumlu kişi, son tarih ve yeniden test alanı bulunmalıdır. Böylece erişilebilirlik tek seferlik tasarım işi olmaktan çıkar, sürüm kontrolünün parçası olur.

Ürün sayfası EAA için nasıl düzenlenir?

Ürün sayfası EAA hazırlığında; başlık, açıklama, görsel, varyant, fiyat ve stok bilgisini erişilebilir sırayla sunmalıdır.

Ürün başlığı, model veya varyantı belirsiz bırakmamalıdır. Renk seçimi yalnızca kırmızı veya mavi gibi renk adlarıyla anlatılmamalıdır. Seçenek, metin etiketi ve seçili durumuyla birlikte görünmelidir.

Ürün görsellerinde anlamı taşıyan içerik için açıklayıcı alternatif metin kullanılmalıdır. Dekoratif görsel, ekran okuyucu tarafından tekrar tekrar okunmaması için uygun şekilde işaretlenmelidir.

Alternatif metin ürünün bütün görsel hikâyesini yazmak değildir. Ana görselde ürünün türü, ayırt edici özelliği ve gerekiyorsa kullanım yönü anlatılmalıdır.

Örneğin bir elektronik ürün sayfasında Yan görünüm, üç bağlantı noktası ve güç düğmesi görünür gibi bir metin, Ürün görseli ifadesinden daha açıklayıcıdır.

Ürün açıklaması yalnızca renk, ikon veya konumla bilgi vermemelidir. Kırmızı uyarı yerine Uyarı: cihaz 220-240 V aralığında çalışır gibi metin kullanılmalıdır.

Teknik özellikleri tabloyla veriyorsanız satır ve sütun ilişkileri kod içinde tanımlanmalıdır. Aynı özellik açıklama paragrafında tekrar ediliyorsa çelişkili değer kullanılmamalıdır.

PDF kullanım kılavuzu sunuluyorsa dosyanın metin seçilebilirliği, başlık yapısı, tablo sırası ve bağlantıları kontrol edilmelidir. Taranmış görsel PDF, erişilebilir belge yerine geçmez.

Ürün sayfasında teslimat süresi de açık yazılmalıdır. Bu konu için E-ticarette teslimat süresi nasıl yazılmalı? rehberindeki yöntem kullanılabilir. Belirsiz Teslimat bilgisi, ödeme kararını zorlaştırır.

Bu düzenlemeler, ürün bilgisi yetersizse tek başına işe yaramaz. Üreticiden alınan teknik veri erişilebilir formatta değilse, içerik ekibi ve yazılım ekibi birlikte çalışmalıdır.

Ödeme akışı erişilebilir hale nasıl getirilir?

Ödeme akışı erişilebilir hale getirilirken kullanıcı, klavye veya ekran okuyucuyla adres ve ödeme adımlarını tamamlayabilmelidir.

Form alanlarında görünür etiket bulunmalıdır. Placeholder metni etiket yerine kullanmak risklidir; kullanıcı yazmaya başladığında alanın ne istediği kaybolabilir.

Ad, soyad, ülke, şehir, posta kodu, telefon ve e-posta alanları programatik olarak tanımlanmalıdır. Otomatik doldurma destekleniyorsa alanların amacı doğru belirtilmelidir.

Hata mesajı yalnızca alanın kırmızı çerçeveye alınmasıyla gösterilmemelidir. Mesaj, hangi bilginin yanlış olduğunu ve nasıl düzeltileceğini yazmalıdır.

Örneğin Posta kodu hatalı ifadesi tek başına yetersiz olabilir. Almanya teslimat adresi için beş haneli posta kodu girin ifadesi daha uygulanabilirdir.

Ödeme adımlarında zaman aşımı varsa kullanıcı önceden bilgilendirilmelidir. Süre dolduğunda form verileri kayboluyorsa kullanıcıya yeniden deneme veya bilgileri koruma seçeneği sunulmalıdır.

Kart doğrulama, üç boyutlu güvenlik ve banka yönlendirmeleri ayrıca test edilmelidir. Site erişilebilir olsa bile üçüncü taraf ödeme ekranı klavye odağını kaybedebilir.

Kupon alanı, kargo seçimi ve sipariş özeti satın alma kararının parçasıdır. Bu alanlardan biri yalnızca fareyle çalışıyorsa ödeme akışı tamamlanamaz.

Vergi ve teslimat ücretleri, sipariş onayından önce metin olarak gösterilmelidir. IOSS yükümlülüğünü ayrıca değerlendiriyorsanız Yurt dışına satışta IOSS ne zaman gerekir? içeriğindeki ayrımı kullanabilirsiniz.

Ödeme akışı her tasarım değişikliğinden sonra yeniden test edilmelidir. Sadece ödeme sağlayıcısının başarılı test sonucu, mağazadaki tüm adımları doğrulamaz.

Mobil uygulama ve mobil site için ne kontrol edilir?

Mobil erişilebilirlik kontrolünde dokunmatik hedefler, ekran okuyucu sırası, yön değişimi ve büyütme davranışı birlikte incelenir.

Mobil site ile yerel mobil uygulama aynı şey değildir. Uygulama kullanıyorsanız işletim sisteminin erişilebilirlik API'leriyle uyum ayrıca test edilmelidir.

Butonlar yalnızca renk veya ikonla tanımlanmamalıdır. Sepete ekleme düğmesi, paylaşım simgesi ve kapatma düğmesi erişilebilir ad taşımalıdır.

Dokunmatik kontroller birbirine çok yakınsa yanlış seçim oluşabilir. Özellikle miktar artırma, silme ve kupon uygulama kontrolleri küçük ekranda ayrı ayrı denenmelidir.

Ekran okuyucu odağı, açılan pencerenin içine taşınmalı ve pencere kapandığında mantıklı noktaya dönmelidir. Çerez bildirimi veya giriş penceresi ekranın üzerinde görünse de odağı almıyorsa kullanıcı içeriğe ulaşamaz.

Yatay ve dikey kullanımda kritik bilgi kaybolmamalıdır. Kullanıcı cihazı döndürmeye zorlanıyorsa bu durum ürün seçme ve ödeme adımlarında ayrıca kaydedilmelidir.

Metin büyütüldüğünde fiyat, stok ve ödeme düğmesi kesilmemelidir. Tarayıcı yakınlaştırması ve işletim sistemi yazı büyütmesiyle iki ayrı test yapılması daha güvenlidir.

Video veya hareketli ürün sunumu kullanılıyorsa duraklatma ve sessize alma kontrolleri bulunmalıdır. Hareketli içerik satın alma bilgisini gizliyorsa alternatif statik açıklama sunulmalıdır.

Mobil uygulamanın erişilebilirlik testi, sadece emülatör üzerinde yapılmamalıdır. En az bir gerçek Android ve bir gerçek iOS cihazında, güncel desteklenen sürümlerle test planlanmalıdır.

Mobil tasarımda yapılan değişiklik masaüstü akışını da etkileyebilir. Ortak bileşenler için bileşen bazlı test kaydı tutmak, aynı hatanın farklı sayfalarda tekrarlanmasını önler.

Erişilebilirlik bilgisi ve müşteri desteği nasıl sunulur?

Erişilebilirlik bilgisi, müşterinin hangi özelliklerin desteklendiğini ve sorun bildirmek için nereye başvuracağını açıkça göstermelidir.

Sayfada erişilebilirlik açıklaması bulunması, teknik hataları otomatik olarak kabul edilebilir hale getirmez. Açıklama, gerçek durumu ve bilinen sınırlamaları yansıtmalıdır.

İyi bir açıklamada kapsam, son test tarihi, kullanılan yöntemler, bilinen sorunlar ve düzeltme süreci yer alır. Ayrıca erişilebilirlik talebinin gönderileceği e-posta veya form açıklanmalıdır.

Destek formu da erişilebilir olmalıdır. Kullanıcı erişilebilirlik sorunu bildirmek için klavye ile çalışmayan bir formu kullanmak zorunda bırakılmamalıdır.

İletişim kanalında yalnızca telefon numarası vermek yeterli olmayabilir. E-posta veya metin tabanlı alternatif, işitme veya konuşma desteğine ihtiyaç duyan kullanıcılar için önem taşır.

Yanıt süresi için işletmenin gerçekten karşılayabileceği bir hedef belirlenmelidir. Söz verilmeyen bir süre yazmak yerine başvurunun kayıt numarasını, sorumlusunu ve takip yöntemini tanımlayın.

İade, garanti ve kullanım talimatları da erişilebilir formatta sunulmalıdır. Kullanıcı siparişi tamamladıktan sonra erişilemeyen belgeyle baş başa bırakılmamalıdır.

Makine veya elektronik ürün satıyorsanız ürün dokümantasyonu daha kritik hale gelir. AB'ye satışta DPP bilgisi nasıl sunulur? başlıklı DPP rehberi, ürün bilgisinin yapılandırılmasını ayrıca ele alır.

Erişilebilirlik açıklamasını yılda bir kez kopyalayıp bırakmak işe yaramaz. Yeni tema, ödeme sağlayıcısı veya uygulama sürümünden sonra açıklama güncellenmelidir.

Destek kayıtlarını kişisel verileri gereksiz toplamadan saklayın. Sorunun ekran görüntüsü, cihaz bilgisi ve test adımı için gerekli olan veriyle sınırlı bir kayıt şablonu oluşturun.

Teknik ekip EAA uyumluluğunu nasıl ölçer?

Teknik ekip EAA uyumluluğunu, standartlara dayalı test, gerçek kullanıcı akışları ve tekrarlanabilir hata kayıtlarıyla ölçer.

Uygulamada WCAG kriterleri ve EN 301 549 gibi ilgili teknik çerçeveler referans alınabilir. Ancak belirli bir standardın kullanılması, hukuki değerlendirme yerine geçmez.

Otomatik tarama araçlarını ilk filtre olarak kullanın. Eksik alternatif metin, başlık sırası, renk kontrastı ve form etiketi gibi sorunları hızlıca bulabilirsiniz.

Ardından manuel klavye testi yapın. Sekme sırası, odak görünürlüğü, açılır menü, modal pencere ve ödeme doğrulaması ayrı ayrı incelenmelidir.

Ekran okuyucu testinde sayfanın görsel sırasına güvenmeyin. Ürün adı, fiyat, stok, varyant, sepete ekle düğmesi ve teslimat bilgisinin okuma sırasını kaydedin.

Renk kontrastı için tasarım dosyasındaki renk değerini değil, gerçek arayüzü kontrol edin. Saydam katman, hover rengi veya pasif durum kontrastı değiştirebilir.

Performans ölçümü de erişilebilirliği etkiler. Yavaş açılan ürün görseli veya ödeme betiği, özellikle yardımcı teknoloji kullanan cihazlarda işlemi kesintiye uğratabilir.

Her bulgu için şu alanları zorunlu tutun: URL, bileşen, kullanıcı etkisi, tekrar adımı, ekran görüntüsü, önem derecesi, sorumlu ve çözüm tarihi.

Web sitesinde güvenlik başlıkları nasıl eklenir? sorusu erişilebilirliğin tamamı değildir; fakat güvenlik ve erişilebilirlik birlikte yönetilmelidir. Güvenlik başlıkları rehberindeki teknik kontroller, erişilebilirlik testinin yerine kullanılmamalıdır.

Başarı ölçütünü hata sayısıyla sınırlamayın. Kritik akışın klavye ile tamamlanması, hata mesajının okunması ve sipariş özetinin anlaşılması gibi sonuçları ölçün.

EAA hazırlığı için hangi uygulama planı izlenir?

EAA hazırlığı için önce kapsamı belirleyin, sonra kritik akışları düzeltin ve her sürümde yeniden test edin.

İlk hafta içinde ürün ve hizmet envanteri çıkarılabilir. Her ürün için kategori, AB satış ülkesi, üretici bilgisi, teknik belge, satış kanalı ve hedef müşteri tipi yazılmalıdır.

İkinci aşamada site haritası oluşturulur. Ana sayfa, kategori, ürün, sepet, ödeme, hesap, sipariş takibi, iade ve destek sayfaları tek listede bulunmalıdır.

Üçüncü aşamada kritik engeller düzeltilir. Klavye ile çalışmayan satın alma düğmesi, okunmayan ödeme hatası ve erişilemeyen ürün görseli öncelikli olmalıdır.

• Ürün ve hizmet kapsamı hedef AB ülkelerine göre belirlendi.
• Ürün başlıkları, varyantlar ve fiyatlar metin olarak erişilebilir.
• Görseller için anlamlı alternatif metinler kontrol edildi.
• Form alanlarında görünür etiket ve hata açıklaması bulunuyor.
• Sepet ve ödeme akışı yalnızca klavyeyle tamamlanabiliyor.
• Mobil ekran okuyucuyla ürün ve sipariş özeti okunabiliyor.
• Üçüncü taraf ödeme ve kargo ekranları test edildi.
• Erişilebilirlik açıklaması, iletişim kanalı ve güncel tarih içeriyor.
• Test bulguları sorumlu ve düzeltme tarihiyle kayıt altında.

Dördüncü aşamada yayın süreci kurulmalıdır. Tasarım bileşeni değiştiğinde otomatik tarama, önemli sayfa değiştiğinde manuel test tetiklenebilir.

İşletme, test kapsamını satış hacmine göre değil risk seviyesine göre genişletmelidir. Çok satılan ürün sayfası kadar, yüksek tutarlı veya karmaşık ödeme adımı da önceliklidir.

Platform seçimi de bu planı etkiler. Hazır e-ticaret altyapılarının erişilebilirlik özelliklerini karşılaştırırken yalnızca tema görünümüne bakmayın. İkas mı T-Soft mu? E-Ticaret Platform Karşılaştırması içeriğindeki gibi, altyapının ödeme, tema ve geliştirme sınırlarını ayrı değerlendirin.

Son aşamada hukuki inceleme yapılmalıdır. Teknik testler sorunları gösterir; yükümlülüğün işletmeye nasıl uygulandığını ise hedef ülke, ürün ve şirket yapısıyla birlikte hukuk danışmanı değerlendirmelidir.

EAA uyumluluğu tek seferlik rozet veya sertifika değildir. Ürün kataloğu, kampanya sayfası, ödeme sağlayıcısı ve mobil uygulama değiştikçe kontrol planı da yenilenmelidir.